Thứ Ba, ngày 16 tháng 9 năm 2014

257/ TĨNH LẶNG CỦA CẢNH VÀ NGƯỜI TRONG “LẶNG LẼ SA PA”

Có những con người thầm lặng vô danh nhưng sự cống hiến của họ đã gợi cho ta nhiều suy ngẫm; có những miền đất lặng lẽ nhưng ở đó có những con người đang ngày đêm làm việc, hi sinh cho đất nước. Truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long đã để lại cho người đọc những ấn tượng khiến mỗi chúng ta phải trân trọng và cảm phục về những con người, những tấm lòng như vậy. Họ là những con người sống đẹp, có lí tưởng, có ước mơ.

         Truyện xoay quanh tình huống cuộc gặp gỡ tình cờ giữa ông hoạ sĩ, cô kĩ sư trẻ và anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn thuộc Sa Pa. Anh gây ấn tượng qua lời giới thiệu của bác lái xe:

          - Tôi sắp giới thiệu với bác một trong những người cô độc nhất thế gian. Thế nào bác cũng thích vẻ hắn.

          Chỉ vậy thôi nhưng anh đã khiến cô bất giác đỏ mặt lên! 

          - Một anh thanh niên hai mươi bảy tuổi! Đây là đỉnh Yên Sơn, cao hai nghìn sáu trăm mét. Anh ta làm công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu. Cách đây bốn năm, có hôm tôi cũng đang đi thế này chợt thấy một khúc thân cây chắn ngang đường, phải hãm lại. Một anh thanh niên ở đâu chạy đến, hè với tôi và khách đi xe đẩy khúc cây ra một bên cho xe đi. Hỏi ở đây mà ai đẩy cây ra giữa đường thế này, anh chỉ đỏ mặt. Thì ra anh ta mới lên nhận việc, sống một mình trên đỉnh núi, bốn bề chỉ cây cỏ và mây mù lạnh lẽo, chưa quen, thèm người quá, anh ta kiếm kế dừng xe lại để gặp chúng tôi, nhìn trông và nói chuyện một lát. Kìa, anh ta kia.
          Những lời giới thiệu trước ấy làm nhà họa sĩ già xúc động mạnh khi nhìn thấy người con trai tầm vóc bé nhỏ, nét mặt rạng rỡ từ trên sườn núi trước mặt chạy lại chỗ xe đỗ. Ông không chú ý cô con gái cũng víu chặt vào vai ông, nửa vì tò mò, nửa vì để tự vệ chống lại một cái gì đó.
         Anh thanh niên làm công tác khí tượng kiêm vật lý địa cầu. Anh sống một mình trên núi cao, quanh năm suốt tháng giữa mây mù, núi cao Sa Pa.

Hãy nghe anh kể về công việc của mình: “Công việc của cháu cũng quanh quẩn ở mấy chiếc máy ngoài vườn này thôi. Những cái máy vườn trạm khí tượng nào cũng có. Dãy núi này có ảnh hưởng quyết định với gió mùa đông bắc đối với miền Bắc nước ta. Cháu ở đây có nhiệm vụ đo gió, đo mưa, đo nắng, tính mây, đo chấn động mặt đất, dự vào việc báo trước thời tiết hằng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu. Đây là máy móc của cháu. Cái thùng đo mưa này, ở đâu bác cũng trông thấy, mưa xong đổ nước ra cái cốc li phân mà đo. Cái này là máy nhật quang kí, ánh sáng mặt trời xuyên qua cái kính này, đốt các mảnh giấy này, cứ theo mức độ, hình dáng vết cháy vết cháy mà định nắng. Đây là máy vin, nhìn khoảng cách giữa các răng cưa mà đoán gió. Ban đêm không nhìn mây, cháu nhìn gió lay lá, hay nhìn trời, thấy sao nào khuất, sao nào sáng, có thể nói được mây, tính được gió. Cái máy nằm dưới sâu kia là máy đo chấn động vỏ quả đất. Cháu lấy những con số, mỗi ngày báo về “nhà” bằng máy bộ đàm: bốn giờ, mười một giờ, bảy giờ tối, lại một giờ sáng. Bản báo ấy trong ngành gọi là “ốp”. Công việc nói chung dễ, chỉ cần chính xác.”
Công việc của anh dự vào việc báo trước thời tiết hằng ngày, phục vụ sản xuất, phục vụ chiến đấu. Công việc nói chung là dễ, chỉ cần chính xác, tỉ mỉ và đòi hỏi tinh thần trách nhiệm.
Tuy nhiên để thực hiện công việc ấy thì cũng lắm gian khổ. Anh kể: “Gian khổ nhất là lần ghi và báo về lúc một giờ sáng. Rét, bác ạ. Ở đây có cả mưa tuyết đấy. Nửa đêm đang nằm trong chăn, nghe chuông đồng hồ chỉ muốn đưa tay tắt đi. Chui ra khỏi chăn, ngọn đèn bão vặn to đến cỡ nào vẫn thấy là không đủ sáng. Xách đèn ra vườn, gió tuyết và lặng im ở bên ngoài như chỉ chực mình ra là ào ào xô tới. Cái lặng im lúc đó mới thật dễ sợ: nó như bị chặt ra từng khúc, mà gió thì giống những nhát chổi muốn quét đi tất cả, ném vứt lung tung… Những lúc im lặng lạnh cóng mà lại hừng hực như cháy. Xong việc, trở vào, không thể nào ngủ lại được.”
          Nhưng gian khổ nhất vẫn là vượt qua sự cô đơn, vắng vẻ, quanh năm suốt tháng một mình trên núi cao không một bóng người. Thế điều gì đã giúp anh vượt qua được hoàn cảnh ấy ?
          - Trước hết đó là ý thức về công việc của mình. Anh thấy rằng công việc thầm lặng của mình là có ích cho cuộc sống, cho mọi người. Công việc của anh chỉ là một mắc xích nhỏ trong chuỗi công việc của nhiều người, của cả xã hội nhưng nó góp phần vào hoạt động sản xuất và chiến đấu của cả nước. Anh kể:“Cháu có ông bố tuyệt lắm. Hai bố con cùng viết đơn xin ra lính đi mặt trận. Kết quả: bố cháu thắng cháu một - không. Nhân dịp Tết, một đoàn các chú lái máy bay lên thăm cơ quan cháu ở Sa Pa. Không có cháu ở đấy. Các chú lại cử một chú lên tận đây. Chú ấy nói: nhờ cháu có góp phần phát hiện một đám mây khô mà ngày ấy, tháng ấy, không quân ta hạ đựơc bao nhiêu phản lực Mĩ trên cầu Hàm Rồng. Đối với cháu, thật là đột ngột, không ngờ lại là như thế. Chú lái máy bay có nhắc đến bố cháu, ôm cháu mà lắc “Thế là một - hòa nhé!”. Chưa hòa đâu bác ạ. Nhưng từ hôm ấy cháu sống thật hạnh phúc.”
Con người quả thật là không thể cô đơn bởi vì giữa mọi người có biết bao mối quan hệ ràng buộc tác động vào nhau để cùng tồn tại. Anh thanh niên đã hiểu điều ấy nên anh đã sống và làm việc với ý thức trách nhiệm đầy đủ của một con người.
          - Anh đã có những suy nghĩ thật đúng đắn và sâu sắc về công việc đối với cuộc sống con người: “- Hồi chưa vào nghề, những đêm bầu trời đen kịt, nhìn kĩ mới thấy một ngôi sao xa, cháu cũng nghĩ ngay ngôi sao kia lẻ loi một mình. Bây giờ làm nghề này cháu không nghĩ như vậy nữa. Vả, khi ta việc, ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được? Huống chi việc của cháu gắn liền với việc của bao anh em, đồng chí dưới kia. Công việc của cháu gian khổ thế đấy, chứ cất nó đi, cháu buồn đến chết mất. Còn người thì ai mà chả “thèm” hở bác? Mình sinh ra là gì, mình đẻ ở đâu, mình vì ai mà làm việc? Đấy, cháu tự nói với cháu thế đấy. Bác lái xe đi, về Lai Châu cứ đến đây dừng lại một lát. Không vào giờ “ốp” là cháu chạy xuống chơi, lâu thành lệ. Cháu bỗng dưng tự hỏi: Cái nhớ xe, nhớ người ấy thật ra là cái gì vậy? Nếu là nỗi nhớ phồn hoa đô hội thì xoàng. Cháu ở liền trong trạm hằng tháng. Bác lái xe bao lần dừng, bóp còi toe toe, mặc, cháu gan lì nhất định không xuống. Ấy thế là một hôm, bác lái phải thân hành lên trạm cháu. Cháu nói: “Đấy, bác cũng chẳng “thèm” người là gì?”
Anh sống một mình trên núi cao, ở đó quanh năm chỉ có bầu trời với những đám mây, sương mù và giá lạnh. Tuy cô độc nhưng anh không hề cô đơn bởi tâm hồn anh luôn gần gũi con người và ấm áp tình người.
Anh luôn khao khát được gặp gỡ và trò chuyện với con người đến mức “thèm người”. Anh nghĩ ra cái mẹo vừa thông minh vừa tinh nghịch là lăn khúc cây ra giữa đường để xe dừng lại, dẫu chỉ trong chốc lát để anh được gặp gỡ và trò chuyện với mọi người. Không ai trách anh điều ấy vì họ thông cảm với anh. Bác lái xe còn xử sự rất đúng khi bác đã cho xe dừng lại mỗi khi đi qua đây để được gặp gỡ và tỏ lòng yêu quí một con người có tâm hồn trong sáng như anh.
          Sống một mình khiến người ta dễ trở nên buông thả, bất cần. Chính ông hoạ sĩ cũng thoáng có ý nghĩ như thế về anh “Chắc cu cậu chưa kịp quét tước dọn dẹp, chưa kịp gấp chăn chẳng hạn.” Nhưng khi đến thăm nơi ở và chỗ làm việc của anh, mọi người đều thấy chẳng những nó không hề bừa bộn mà còn sạch sẽ tinh tươm nữa : một căn nhà ba gian sạch sẽ, với bàn ghế, sổ sách, biểu đồ…
Thì giờ ngắn ngủi còn lại thúc giục cả chính người họa sĩ già. Ông theo liền anh thanh niên vào trong nhà, đảo nhìn qua một lượt trước khi ngồi xuống ghế. Một căn nhà ba gian, sạch sẽ, với bàn ghế, sổ sách, biểu đồ, thống kê, máy bộ đàm. Cuộc đời riêng của anh thanh niên thu gọn lại một góc trái gian với chiếc gường con, một chiếc bàn học, một giá sách. Họa sĩ còn đang nheo mắt cố đọc tên các sách trên giá thì cô gái đã bước tới, dường như làm việc ấy hộ bố. Cô không trở lại bàn giữa và ngồi ngay xuống trước chiếc bàn học con, lật xem bìa một cuốn sách rồi để lại nguyên lật mở như cũ. Cuộc đời riêng của anh thu gọn lại một góc trái gian với chiếc giường con, một chiếc bàn học, một giá sách. Nếp sống hằng ngày của anh được tổ chức có nề nếp: làm việc, ăn uống, nghỉ ngơi, đọc sách báo, như đang sống giữa một xã hội chứ không phải chỉ có một mình anh.
          Anh thanh niên còn biết làm đẹp cho cuộc sống tâm hồn của mình bằng việc trồng hoa. Mọi người rất ngạc nhiên khi thấy giữa nơi núi cao lại gặp một vườn hoa với bao nhiêu loài hoa, sắc hoa.
Ngoài ra anh còn biết làm phong phú cho đời sống tinh thần của mình bằng việc đọc sách. Anh nói : lúc nào tôi cũng có người để trò chuyện, nghĩa là có sách ấy mà. Đọc sách giúp anh bớt cô đơn, buồn tẻ, tìm thấy niềm vui .
Có thể nói anh là người có lối sống đẹp, biết làm đẹp cho cuộc sống vật chất và tinh thần của mình. Anh biết tổ chức, sắp xếp cuộc sống của mình thật ngăn nắp chủ động. Cái đẹp ấy bắt nguồn từ một tâm hồn đẹp, một bản chất tốt đẹp.
Cuộc gặp gỡ ngắn ngủi giữa những con người mới gặp nhau lần đầu nhưng dường như giữa họ không có khoảng cách. Anh thanh niên đã bộc lộ sự thân tình giữa mình với mọi người qua cuộc chuyện trò vui vẻ, thân mật:“Người con trai nói to những điều đáng lẽ người ta chỉ nghĩ. Cũng là những điều ta ít nghĩ. Việc ấy làm bác già và cô gái cảm động và cuốn hút ngay. Cô ôm bó hoa vào ngực, bạo dạn nhìn thẳng vào mặt anh. Anh thanh niên bắt gặp cái nhìn đó, phủi vội giọt mồ hôi trên sống mũi, mỉm cười, hạ giọng hỏi:
- Cũng đoàn viên, phỏng?
- Vâng - cô gái sẽ nói.
- Thôi, chấm dứt tiết mục hái hoa - Người con trai bất chợt quyết định - Bác lái xe chỉ cho ba mươi phút thôi. Hết năm phút rồi. Cháu nói qua công việc của cháu năm phút. Còn hai mươi phút, mời bác và cô vào nhà uống chè, cho cháu nghe chuyện. Cháu thèm nghe chuyện dưới xuôi lắm.”
Trong ba mươi phút trò chuyện, tác giả đã để cho anh nói hầu hết. Anh nói về công việc, cuộc sống của mình bằng những lời nói cởi mở, chân thành, có pha giọng vui đùa, hóm hỉnh. Điều ấy chứng tỏ anh là con người bộc trực, thẳng thắn, dễ gây thiện cảm cho mọi người.
Thái độ quan tâm đến mọi người không chỉ vì niềm vui của chính mình mà còn là tấm lòng yêu mến và quí trọng con người.
Anh chu đáo trao cho bác lái xe gói củ tam thất để cho vợ bác ấy“ngâm rượu bồi dưỡng sức khoẻ” vì nghe nói vợ bác ấy ốm. Anh có những cử chỉ hiếu khách đặc biệt như cắt một bó hoa rõ to để tặng cô gái với những lời lẽ chân thành, thật thà: - Tôi cắt thêm mấy cành nữa. Rồi cô muốn lấy bao nhiêu nữa, tùy ý. Cô cứ cắt một bó rõ to vào. Có thể cắt hết, nếu cô thích. Tôi không biết kỷ niệm thế nào cho thật long trọng ngày hôm nay. Bác và cô là đoàn khách thứ hai đến thăm nhà tôi từ tết. Và cô là cô gái thứ nhất từ Hà Nội lên tới nhà tôi từ bốn năm nay.
Ai lại không hởi lòng hởi dạ trước một cách đón khách trân trọng, thật thà như thế.
Với bác hoạ sĩ già, anh đã đưa cái món nước chè pha nước mưa thơm như nước hoa để mời bác ấy. Chẳng những thế anh còn tặng mọi người một làn trứng để ăn trưa lúc chia tay. Sự ân cần chu đáo ấy suy cho cùng là lòng hiếu khách, nỗi thèm người của một con người có lòng nhân hậu đáng mến.
Cô kĩ sư trẻ mới ra trường đi nhận công tác ở vùng núi cao, gặp gỡ và tiếp xúc với anh thanh niên đã khiến cô bàng hoàng, cô hiểu thêm cuộc sống một mình dũng cảm tuyệt đẹp của anh, về cái thế giới những con người như anh. “Những điều cô cùng nghe, cộng với những điều cô khám phá thấy trên hai trang sách hay đang đọc dở của người con trai làm cô bàng hoàng. Có phải cái ánh sáng trong quyển sách rọi sang, làm cho cô hiểu thêm cuộc sống một mình dũng cảm tuyệt đẹp của người thanh niên, về cái thế giới những con người như anh mà anh kể, và về con đường cô đang đi tới? Có phải cái cảm giác bàng hoàng, đáng lẽ cô phải biết khi cô yêu, bây giờ cô mới biết, giúp cô đánh giá đúng hơn mối tình nhạt nhẽo mà cô đã bỏ, và yên tâm hơn về quyết định của mình? Một ấn tượng hàm ơn khó tả dạt lên trong lòng cô gái. Không phải chỉ vì bó hoa rất to sẽ đi theo cô trong chuyến đi thứ nhất ra đời. Mà vì một bó hoa nào khác nữa, bó hoa của những háo hức và mơ mộng ngẫu nhiên anh cho thêm cô.” Nghe câu chuyện của anh, trong cô  bừng dậy những tình cảm lớn lao, cao đẹp và sự hàm ơn đối với anh vì anh đã giúp cô yên tâm hơn với quyết định của mình trên con đường mà cô đang lựa chọn và đi tới. Và giây phút từ biệt dường như có điều gì thật quyến luyến: “Đến lượt cô gái từ biệt. Cô chìa tay ra cho anh nắm, cẩn trọng, rõ ràng, như người ta cho nhau cái gì chứ không phải là cái bắt tay. Cô nhìn thẳng vào mắt anh - những người con gái sắp xa ta, biết không bao giờ gặp ta nữa, hay nhìn ta như vậy. - Chào anh.”
Đáng quí nhất ở anh là tính khiêm tốn. Trong cuộc gặp gỡ trò chuyện, anh chỉ nói về mình thật ít, chủ yếu là giới thiệu cho mọi người những điều họ cần biết về công việc và cuộc sống của anh.
Bác hoạ sĩ đã bắt gặp ở anh những vẻ đẹp đáng yêu khơi gợi một ý sáng tác, bác muốn ghi lại hình ảnh của anh bằng những nét bút kí hoạ. “Phải, người họa sĩ già vừa nói chuyện, tay vừa bất giác hí hoáy vào cuốn sổ tì lên đầu gối. Hơn bao nhiêu người khác, ông biết rất rõ sự bất lực của nghệ thuật, của hội họa trong cuộc hành trình vĩ đại là cuộc đời. Ông thấy ngòi bút của ông bất lực trên từng chặng đường đi nhỏ của ông, nhưng nó như là một quả tim nữa của ông, hay chính là quả tim cũ được “đề cao” lên, do đó mà ông khao khát, mà ông yêu thêm cuộc sống. Thế nhưng, đối với chính nhà họa sĩ, vẽ bao giờ cũng là một việc khó, nặng nhọc, gian nan. Làm một bức chân dung, phác họa như ông làm đây, hay rồi vẽ dầu, làm thế nào làm hiện lên được mẫu người ấy? Cho người xem hiểu được anh ta, mà không phải hiểu như một ngôi sao xa? Và làm thế nào đặt được chính tấm lòng của nhà họa sĩ vào giữa bức trnh đó? Chao ôi, bắt gặp một con người như anh ta là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác, nhưng hoàn thành được sáng tác còn là một chặng đường dài. Mặc dù vậy, ông đã chấp nhận sự thử thách.”
Nhưng anh thành thực cho rằng công việc và những đóng góp của mình chỉ là nhỏ bé. “Để khỏi vô lễ, người con trai vẫn ngồi yên cho ông vẽ, nhưng cho là mình không xứng với thử thách ấy, anh vẫn nói:
- Không, bác đừng mất công vẽ cháu! Cháu giới thiệu với bác ông kĩ sư ở vườn rau dưới Sa Pa ! Ngày này sang ngày khác ông ngồi im trong vườn su hào, rình xem cách ong lấy phấn, thụ phấn cho hoa su hào. Rồi, để được theo ý mình, tự ông cầm một chiếc que, mỗi ngày chín mười giờ sáng, lúc hoa tung cánh, đi từng cây su hào làm thay cho ong. Hàng vạn cây như vậy. Để củ su hào nhân dân toàn miền Bắc nước ta ăn được to hơn, ngon hơn trước. Ông kĩ sư làm cháu thấy cuộc đời đẹp quá. Bác về Sa Pa vẽ ông ta đi, bác. Hay là, đồng chí nghiên cứu khoa học ở cơ quan cháu ở dưới ấy đấy. Có thể nói đồng chí ấy trong tư thế sẵn sàng suốt ngày chờ sét. Nửa đêm mưa gió rét buốt, mặc, cứ nghe sét là đồng chí choáng choàng chạy ra. Như thế mười một năm. Mười một năm không một ngày xa cơ quan. Không đi đến đâu mà tìm vợ. Đồng chí cứ sợ nhỡ có sét lại vắng mặt mình. Đồng chí đang làm một cái bản đồ sét riêng cho nước ta. Có cái bản đồ ấy thì lắm của lắm bác ạ. Của chìm nông, của chìm sâu trong lòng đất đều có thể biết, quý giá lắm. Trán đồng chí cứ hói dần đi. Nhưng cái bản đồ sét thì sắp xong rồi.”
“Cũng may mà bằng mấy nét, họa sĩ ghi xong lần đầu gương mặt của người thanh niên. Người con trai ấy đáng yêu thật, nhưng làm cho ông nhọc quá. Với những điều làm cho người ta suy nghĩ về anh. Và về những điều anh suy nghĩ trong cái vắng vẻ vòi vọi hai nghìn sáu trăm mét trên mặt biển, cuồn cuộn tuôn ra khi gặp người. Những điều suy nghĩ đúng đắn bao giờ cũng có những vang âm, khơi gợi bao điều suy nghĩ khác trong óc người khác, có sẵn mà chưa rõ hay chưa được đúng. Ví dụ như quan niệm về cái đất Sa Pa mà ông quyết định sẽ chỉ đến để nghỉ ngơi giai đoạn cuối trong đời, mà ông yêu nhưng vẫn còn tránh.”
          Truyện ngắn Lặng lẽ Sa Pa là bức chân dung chân thực, sống động về những con người bình dị nhưng có vẻ đẹp tâm hồn cao quí. Anh thanh niên dù chỉ xuất hiện trong thời gian ngắn ngủi trong truyện nhưng tác giả đã phác hoạ thành công chân dung nhân vật với những nét đẹp về công việc, về tâm hồn, tình cảm, về cách sống,  tính cách.
Anh thanh niên là nhân vật chính trong truyện nhưng tác giả cũng không đặt tên, đây cũng là dụng ý nghệ thuật để nói lên rằng anh là một con người bình thường, làm những công việc bình thường, sống và làm việc âm thầm lặng lẽ không cần ai biết tên, không cần vinh danh… Nhưng điều đáng quí ở anh và những con người như anh là sự hi sinh và lo nghĩ cho đất nước.
“Lặng lẽ Sa Pa” là truyện ngắn giàu chất thơ. Chất thơ ấy toát ra từ những đoạn văn miêu tả vẻ đẹp thơ mộng của thiên nhiên vùng núi cao: “Rời cầu cây số 4 một quãng, xe trèo lên núi. Mây hắt từng chiếc quạt trắng lên từ các thung lũng. Chỉ thấy thấp thoáng trong màu xanh bao la, ở phía trước, một vệt hình ba góc màu vàng, chính là đoạn đường mình vừa đi qua. Đi một lúc lâu, ngửng lên, vẫn thấy cái vệt ba góc đó. Đến bây giờ, người lái xe già mới cất tiếng nói: - Con suối có thác trắng xoá ta vừa qua là trạm rừng. Một lúc nữa thì tới Sapa. Bác không ghé thăm Sapa ư? Họa sĩ nào cũng đến Sapa! Ở đấy tha hồ mà vẽ.”
Vẻ đẹp của Sa Pa hiện ra trong sự ngỡ ngàng của các nhân vật bác họa sĩ với những hình ảnh thật đáng yêu khơi gợi cảm hứng sáng tác ở người nghệ sĩ: “- Chúng ta vừa qua Sa Pa , bác không nhận ra ư? - Người lái xe bỗng nhiên lại hỏi.
          - Có. Tôi có nhận ra. Sa Pa bắt đầu với những rặng đào. Và với những đàn bò lang cổ có đeo chuông ở các đồng cỏ trong lũng hai bên đường. Chỗ ấy là Tả Phình phải không bác? - Nhà họa sĩ hỏi.

          - Vâng. Bác không thích dừng lại Sa Pa ạ?

          - Thích chứ, thích lắm. Thế nào tôi cũng về ở hẳn đấy. Tôi đã định thế.
           Nhưng bây giờ chưa phải lúc.”
         “Những nét hớn hở trên mặt người lái xe chợt duỗi ra rồi bẵng đi một lúc, bác không nói gì nữa. Còn nhà họa sĩ và cô gái cũng nín bật, vì cảnh trước mặt bỗng hiện lên đẹp một cách kì lạ. Nắng bây giờ bắt đầu lèn tới, đốt cháy rừng cây. Những cây thông chỉ cao quá đầu, rung tít trong nắng những ngón tay bằng bạc dưới cái nhìn bao che của những cây tử kính thỉnh thoảng nhô cái đầu màu hoa cà lên trên màu xanh của rừng. Mây bị nắng xua, cuộn tròn lại từng cục, lăn trên các vòm lá ướt sương, rơi xuống đường cái, luồn cả vào gầm xe.”
Bức tranh thiên nhiên ở đoạn cuối, khi mọi người chia tay để tiếp tục cuộc hành trình của mình cũng thật đẹp: “Hai ông con theo bậc cấp bước xuống đồi, đến mặt đường nhìn lên, không thấy người con trai đứng đấy nữa. Anh ta đã vào nhà trong. Ông xách cái làn trứng, cô ôm bó hoa to. Lúc bấy giờ, nắng đã mạ bạc cả con đèo, đốt cháy rừng cây hừng hực như một bó đuốc lớn. Nắng chiếu làm cho bó hoa càng thêm rực rỡ và làm cho cô gái cảm thấy mình rực rỡ theo. Hai người lững thững đi về phía chiếc xe đỗ, im lặng rất lâu.”
           Vẻ đẹp trữ tình trong truyện còn được thể hiện qua những con người sống và làm việc trong cái lặng lẽ mà không hề cô độc. Tác giả đã tạo ra cái không khí trữ tình cho tác phẩm không chỉ ở nội dung truyện mà còn ở vẻ đẹp của những con người, tâm hồn, tình cảm nảy nở từ cuộc gặp gỡ giữa mọi người: “Cô gái nhếch mép cười, có vẻ rất bằng lòng về việc ông được chuyển lên ngồi cạnh cô. Sau một đêm và một ngày đi tàu từ Hà Nội, cùng ngồi trong một ngăn toa cứ chật dần lên, đến nơi lại không có cách nào khác đành gộp hành lý luồn vào một chiếc đòn gánh cùng khênh đến khách sạn cách thị xã bốn cây, sau một đoạn đường như vậy, người ta coi nhau như là bà con. Nhà họa sĩ có cái cảm giác lẫn lộn thường có ở tuổi già, nhanh chóng coi cô gái là con… Ông dễ dàng cởi mở với cô gái những lời tự tin mà, đã già, ông vẫn giữ một cách khiêm tốn vô lí, không bao giờ dám thổ lộ với bạn bè. Còn cô gái là kĩ sư vừa đỗ, đi nhận việc ở Ti Nông nghiệp Lai Châu. Lần đầu ra khỏi Hà Nội, qua cuộc đời học trò chật hẹp, bước vào cuộc sống bát ngát mới tinh, cái gì cũng làm cho cô háo hức. Cô cứ nhìn ra ngoài cửa xe, mắt lặng lẽ mà say mê. Cô là thanh niên trẻ ra trường có thể đi bất kì đâu, làm bất kì gì, nhận bất kì lương hướng, tiếp đón thế nào, cô thấy lòng cô cũng nhẹ nhàng. Sự thật thì cô cũng có lần yêu, nhưng rồi xóa ngay vì biết mình lầm.
          Hai ngày sống gần với nhau, với sự nhạy cảm riêng của người nghệ sĩ, nhà hội họa già biết điều đó. Ông nói như nói một điều hiển nhiên và không quan trọng: - Đối với một người khao khát trời rộng, sự dứt bỏ một tình yêu nhiều khi lại nhẹ lòng. Người con gái xúc động vì đột nhiên nghe một người đã già diễn tả bằng lời cảm nghĩ vốn mơ hồ và lả tả của mình. Từ phút đó trở đi, hai người gần nhau thêm một mức nữa.

          - Hay đấy. Tôi cũng đi Lai Châu. Tôi sẽ đưa cô đến ti, giao cô tận tay ông trưởng ti, nhờ ông ta hết sức giúp cô, xem qua chỗ ăn, chỗ nằm của cô như một ông bố thật sự, rồi tôi quay về. Cô không lo đâu.
          Như vậy đấy, bắt đầu sự thân thiết giữa cô gái và ông già vui tính.”
          Với truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa”, Nguyễn Thành Long đã góp một tiếng nói ca ngợi cuộc sống và tái hiện một cách đầy đủ những vẻ đẹp của con người nhiệt thành và hăng say trong công cuộc xây dựng đất nước .Anh thanh niên là nhân vật chính, bên anh là các nhân vật phụ, tất cả đều là những con người đẹp và đáng yêu, cái thế giới nhân vật ấy làm toát lên chủ đề của tác phẩm: “Trong cái lặng im của Sa Pa, dưới những dinh thự cũ kĩ của Sa Pa, Sa Pa mà chỉ nghe tên người ta đã nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi, có những con người làm việc và lo nghĩ cho đất nước.”
-------------------------------
             * Truyện ngắn “Lặng lẽ Sa Pa” của Nguyễn Thành Long 
                                                 (Trong chương trình Ngữ Văn 9)




Thứ Bảy, ngày 13 tháng 9 năm 2014

256/ Nước Anh lo ngại thói quen cha mẹ làm bài tập thay con

GD&TĐ - Cứ 4 phụ huynh Anh thì có 1 người làm bài tập về nhà cho con và điều này là lợi bất cập hại - một nghiên cứu mới cho biết.
Theo một cuộc khảo sát gần đây, các bậc phụ huynh cho rằng con của họ “có quá nhiều bài tập về nhà” và những bài tập này “quá khó”.Điều này dẫn đến 23% số bậc phụ huynh được hỏi đã làm bài tập cho con trong khi con họ không có chút đóng góp nào vào bài tập đó.
Trong cuộc nghiên cứu do trang web của Anh có tên VoucherCodesPro.co.uk tiến hành, môn Khoa học đứng đầu danh sách các môn mà các bậc phụ huynh thừa nhận giúp con làm (46%), tiếp theo là môn Toán (41%), Lịch sử (35%), tiếng Anh (34%) và Địa lý (29%).

Khi được hỏi về lượng bài tập mà các em được giao, kết quả cho thấy, trung bình một học sinh tiểu học mang về nhà 4 bài tập mỗi tuần, trong khi một HS trung học cơ sở mang về 12 bài tập mỗi tuần.
Giá trị của bài tập về nhà mới đây đã được đưa ra khi trường Jane Austen công bố rằng 1.100 học sinh của họ sẽ làm tất cả bài tập trong các giờ học có trong thời khóa biểu và không hề mang bài tập về nhà làm vào buổi tối và cuối tuần.

Ông Claire Heald, hiệu trưởng Jane Austen, cho biết chính sách này cho phép giáo viên giám sát được sự tiến bộ của học sinh qua các bài tập và đảm bảo rằng thời gian ở nhà là “thời gian dành cho gia đình”.
Người sáng lập trang web VoucherCodesPro.co.uk, ông Nick Swan, cho biết kết quả của cuộc khảo sát khiến người ta lo ngại.
“Cách duy nhất để trẻ học là tự chúng làm bài. Tôi không có ý nói rằng chúng ta không giúp trẻ, chúng sẽ không học được trừ khi bạn chỉ cho chúng hướng đi đúng và cho chúng thấy lỗi mắc phải, nhưng không được làm bài tập cho chúng” – ông nói.
Nói về vấn đề này, Tổng thư ký Russel Hobby của Hiệp hội các hiệu trưởng cho biết: “Thỉnh thoảng tôi cũng giúp chính con mình học và đôi khi phát hiện ra rằng tôi không biết nhiều như mình nghĩ về một vài vấn đề. 
Tuy nhiên có một sự khác biệt giữa việc giúp đỡ trẻ làm và việc làm bài cho trẻ. Sẽ không tốt nếu chúng ta làm trọn vẹn bài tập cho trẻ. Vấn đề là các bậc phụ huynh đang muốn chứng tỏ điều gì? Đó không phải là một bài thi quan trọng, vậy thì tại sao họ lại phải hy sinh việc học tập của con chỉ để khiến cho chúng trông có vẻ ngoan hơn”.
Helen Fraser, người đứng đầu của tổ chức Girls’ Day School Trust, cho biết sự giúp đỡ duy nhất mà các bậc phụ huynh nên dành cho trẻ là sự ủng hộ và khuyến khích. “Học cách cân bằng cuộc sống gia đình và cuộc sống ở trường học là một kỹ năng quan trọng có ích cho trẻ khi sau này phải sắp xếp công việc và cuộc sống gia đình. 
Tạo lập một thói quen về bài tập về nhà cũng giúp bọn trẻ trở thành những “người tự khởi đầu” độc lập với các kỹ năng tốt về học tập, chưa kể cảm giác chúng có được khi tự nộp bài do chính mình làm”- bà nói.
Hải Yến
Theo Telegraph

255/Cẩn thận với thực phẩm


Có một số loại thực phẩm thực sự gây tác động tiêu cực đối với việc thực hiện chức năng não. 
Thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm nhiều dầu mỡ... đều chỉ nên dùng rất hạn chế. 

Thực phẩm nhiều đường. Đường và sản phẩm nhiều đường không chỉ “khủng bố” vòng hai của bạn, mà còn gây tổn hại chức năng não. Việc ăn đường quá nhiều về lâu dài có thể gây ra hàng loạt vấn đề về thần kinh, và nó có thể ảnh hưởng xấu đến trí nhớ. 
Chưa hết, đường còn có thể can thiệp vào khả năng học hỏi, đó là lý do tại sao bạn nên hạn chế đồ ăn nướng sẵn, đồ ngọt, và các sản phẩm khác chứa nhiều fructose.
Chất mặn. Mọi người đều biết thức ăn quá mặn ảnh hưởng đến huyết áp và không có lợi cho tim. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu đã cho thấy thực phẩm chứa một lượng muối lớn có thể ảnh hưởng chức năng nhận thức và làm suy giảm khả năng suy nghĩ, nghĩa là tác động trực tiếp đến trí thông minh. Một điều cần lưu ý nữa là thức ăn quá mặn đã được chứng minh có khả năng gây nghiện không khác ma túy.
Quà vặt không lành mạnh. Các chuyên gia đã chứng minh quà vặt có khả năng thay đổi các hóa chất trong não, gây ra những triệu chứng liên quan đến trầm cảm và lo âu. 
Loại thực phẩm này ảnh hưởng đến việc sản sinh dopamine - vốn là chất có tác dụng thúc đẩy cảm giác hạnh phúc, hỗ trợ chức năng nhận thức, khả năng học hỏi, sự tỉnh táo, động lực và trí nhớ. Đó là lý do bạn nên “nói không” với các loại quà vặt bán bừa bãi.
Chất ngọt nhân tạo. Không ít người suy nghĩ rằng họ sẽ trở nên thanh mảnh chỉ bằng cách thay đường bằng chất ngọt nhân tạo. Chất ngọt nhân tạo chứa ít calorie hơn nhưng chúng cũng mang nhiều tác hại. 
Nếu dùng chất ngọt nhân tạo với số lượng lớn, trong một thời gian dài, chúng có thể gây tổn thương não và ảnh hưởng xấu đến khả năng nhận thức.
Thực phẩm chứa phụ gia gây hại. Nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn đều có chứa hóa chất, thuốc nhuộm, phụ gia, hương vị nhân tạo, chất bảo quản. Chúng có thể ảnh hưởng đến hành vi và chức năng nhận thức. 
Những loại thực phẩm chiên hoặc chế biến sẵn phá hủy dần các tế bào thần kinh bên trong não. Đáng chú ý, việc sử dụng dầu chiên thế nào là phù hợp, cũng phải chọn lựa cho thật kỹ càng.
Rượu. Loại này gây tổn hại cho gan của bạn về lâu dài, và nó cũng là tác nhân gây chứng rối trí - một tình trạng rối loạn tâm thần, tác động đến khả năng suy nghĩ và trí nhớ.

Theo thanhnien.com.vn

Thứ Hai, ngày 01 tháng 9 năm 2014

254/“ẾCH NGỒI ĐÁY GIẾNG”

             Bài đăng trên tạp chí Đất Quảng số tháng 7/ 2014 


         Lê Đức Thịnh

       Chúng ta đã đều biết đến câu thành ngữ “Ếch ngồi đáy giếng” ám chỉ những người có hiểu biết nông cạn nhưng lại luôn muốn chứng tỏ mình tài giỏi hơn người nên khoác lác, ba hoa và cuối cùng nhận lãnh một hậu quả. 
      Câu chuyện về con ếch đã đặt ra mấy vấn đề đáng suy ngẫm cho con người:
1. Về tác động của môi trường sống tự nhiên lên chủ thể: môi trường có ảnh hưởng đến tính cách, nhận thức của đối tượng, như dân gian nói “Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài”.
2. Về tác động của môi trường xã hội lên chủ thể: Ếch xấc xược tự coi mình là chúa tể và lấy đó làm oai. Như vậy ếch đã làm vẩn đục môi trường xã hội. Quan hệ ứng xử công bằng, văn minh, hiểu biết giữa “chúa tể” ếch với cư dân đã bị phá vỡ. Những con vật bé nhỏ khác trong giếng phải sợ sệt nhún nhường ếch cũng là điều tất yếu.
3. Về nhận thức thế giới: vì ếch sống trong môi trường như vậy nên nó nhìn thế giới bên ngoài qua hai lăng kính:
- "Miệng giếng" khiến cho ếch hiểu biết hạn hẹp do nó ít có điều kiện tiếp xúc với thế giới bên ngoài;
- Với vị thế chúa tể nên các con vật khác trong giếng sợ hãi ếch từ đó mặc nhiên thiết lập nên mối quan hệ trên - dưới, mạnh - yếu rất rõ ràng.
Bi kịch của ếch là đã không nhận ra điều đó.
4. Về tính cách: ếch thể hiện rõ tính chủ quan trong suy nghĩ, huyênh hoang trong lời nói và hợm hĩnh trong hành động ứng xử với cộng đồng ếch huênh hoang, hợm hĩnh “coi trời bằng vung”, cho rằng mình là đỉnh cao ...
Bốn yếu tố này có mối quan hệ điều kiện – kết quả hoặc nguyên nhân – hậu quả với nhau. Cái này là tiền đề dẫn đến cái kia.
Một triết gia phương Tây đã nói: "Sự lặp lại lần thứ nhất là một bi kịch, lặp lại lần thứ hai là một hài kịch".
Cuộc đời của ếch đi từ bi kịch đến hài kịch.
Không nhận thức được tình trạng tri thức kém cỏi, tầm nhìn hạn hẹp của mình là một bi kịch; tình trạng đó dẫn đến một kết cục thê thảm. Cái kết cục của ếch chẳng ai xót thương mà nó lại mang tính hài hước để giúp chúng ta đi đến một bài học ngụ ngôn: số phận của những người thiếu hiểu biết do nhận thức kém mà lại huênh hoang, hợm hĩnh thì sẽ phải trả bằng những thất bại chua xót khi tiếp xúc với thực tiễn phong phú và sinh động, mà khi hiểu ra thì sự đã rồi.
Hegel nói: “Cái gì hợp lý thì tồn tại, cái gì tồn tại thì hợp lý”. Ếch bị một con trâu đi qua dẫm bẹp là một kết thúc hợp lí bởi kiểu tư duy của ếch không thể tồn tại theo logic của nhận thức.
Khi bàn về sự hạn hẹp trong nhận thức, có người đã chia ra “Năm mức độ dốt” (Five orders of ignorance) có thể tóm tắt như sau:
- Dốt độ 0: có nghĩa là không dốt - có kiến thức về một lĩnh vực nào đó và có thể chứng minh được kiến thức của mình.
- Dốt độ 1: là loại thiếu kiến thức nhưng phải biết là mình thiếu kiến thức. Thiếu kiến thức nhưng có nhận thức, vậy cũng chưa đến nỗi nào.
- Dốt độ 2: thiếu kiến thức và thiếu nhận thức - dốt mà còn không nhận thức được tình trạng dốt của mình . “Ếch ngồi đáy giếng” là kiểu dốt độ 2. Loại này khá phổ biến trong xã hội.
- Dốt độ 3: thiếu quá trình - có nghĩa là không chỉ không biết là mình dốt mà còn không có cách nào để cải thiện tình trạng đó. Nói cách khác là vừa thiếu kiến thức vừa thiếu nhận thức một cách trầm trọng.
- Dốt độ 4: dốt toàn diện – loại này xin miễn bàn.
"Ếch ngồi đáy giếng" coi trời bằng vung suy cho cùng là câu chuyện phê phán cái dốt. Những người không biết rõ cái nhìn hạn hẹp của mình, bị giới hạn của mình nên đã có những suy đoán hồ đồ về sự vật.
Tuy nhiên cũng có thể coi như đây là một qui luật tâm lý học: sự vật được tri giác như thế nào là do nơi vị trí đứng của chủ thể tri giác.
Khoảng cách từ miệng giếng đến bầu trời là chặng đường nhận thức thế giới không dễ dàng gì nếu ta không gạt bỏ tự ngã, biết cầu thị, không cố chấp …
Hegel nói: “Ai nhìn nhận thế giới một cách hợp lý thì thế giới cũng nhìn nhận người đó một cách hợp lý”.
Đó là một chân lí.


Mộc Nhân -Lê Đức Thịnh

253/Là con gái, hãy nhớ 8 điều này con nhé!

        Con gái, mẹ đã học được rất nhiều điều từ những trải nghiệm về cuộc sống, từ quá trình tự vấn bản thân. Có 8 điều tâm huyết nhất mẹ rút ra được từ đó để dành cho con. Hãy nhớ này con yêu,:
1. Nếu ai đó làm con tổn thương, đừng để bụng!
Tất cả hành động và lời nói của con có thể xuất phát từ tình yêu, nhưng không phải ai cũng đáp lại điều đó. Nhưng chẳng sao đâu con, bởi khi nói ra những điều khiến con không vui, chính họ cũng bị tổn thương rồi.
Vì thế, đừng bao giờ để những lời khen ngợi có cánh chi phối đầu óc con, và cũng đừng bao giờ để những sự chê bai, chỉ trích “dìm” con xuống. Chỉ có con mới có quyền quyết định cuộc sống của mình vui buồn hay đau khổ mà không ai có thể thay đổi được.
2. Sử dụng tiền bạc hợp lý
Hãy học cách xem tiền bạc như một công cụ giúp con có thể đạt được những ước mơ lớn trong đời. Nhưng đừng để nó chi phối mọi điều tốt đẹp nhất trong cuộc sống của con. Nếu may mắn kiếm được nhiều tiền, hãy đừng tiêu xài nó một cách lãng phí. Nên dùng nó để giúp ích cho xã hội, cộng đồng hoặc giúp đỡ những người khác. Một ai đó đã có lời khuyên rất hữu ích về cách sử dụng tiền thế này: “Với một một khoản tiền kiếm được, hãy chia nó làm 3 phần: 1 phần để chi tiêu, phần khác để tiết kiệm và phần còn lại, hãy “trả” nó cho xã hội”. Rất đáng để suy ngẫm đúng không con?

3. Hãy sống như thể mỗi ngày đều là thứ sáu
Tiền bạc không phải thứ quan trọng nhất trong cuộc đời con, nên không cần phải cố gắng có được nó bằng mọi giá. Hãy tìm lấy một công việc, 1 sự nghiệp có thể mang lại cho con niềm đam mê trước, để rồi con sẽ kiếm được số tiền mình cần sau. Cách duy nhất để con tìm thấy ý nghĩa của cuộc sống, đó là mỗi ngày hãy sống như thể đó đang là ngày thứ 6 vậy.
Bởi con không thể sống mà lúc nào cũng chỉ mong đợi đến cuối tuần. Vì thế, hãy làm mọi điều có thể khiến con thấy hứng thú. Như tiến sĩ Wayne Dyer - “bậc thầy về khích lệ tinh thần”, diễn giả lừng danh thế giới trong lĩnh vực phát triển bản thân, xây dựng sự giàu có, thành công trong cuộc sống - đã nói: “Đừng bao giờ chết khi ta đang còn sống”.

Hãy nhớ, nhiệm vụ của con là tìm nguồn cảm hứng và đi thẳng tới thành công, sau đó chia sẻ nó với mọi người. Còn nếu con chưa tìm được điều đó thì hãy…tiếp tục tìm kiếm! Hãy làm mọi điều mà con cảm thấy vui, hạnh phúc. Hãy “biến” tất cả mọi ngày thành thứ 6, thay vì phải chờ đợi đến cuối tuần. Con nhé!
4. Đừng để chìa khóa hạnh phúc của con vào túi…người khác
Con không nhất thiết phải chấp thuận mọi thứ người khác yêu cầu. Nếu không, con sẽ phải hy sinh hạnh phúc của mình. Cần phải học cách nói “không” để tự chủ cuộc sống. Đó cũng là cách con nâng cao giá trị cho bản thân. Vì thế đừng bao giờ để chìa khóa hạnh phúc vào tay người khác, con nhé! Cuộc sống của mỗi người không phải là quá dài, vì thế con cần đầu tư thời gian của mình giống như đầu tư tiền bạc vậy. Có một câu nói rất hay rằng: “Những gì bạn làm ngày hôm nay là vô cùng quan trọng, bởi nó sẽ làm thay đổi cuộc sống trong tương lai của bạn”.
5. Trong những tình huống tồi tệ nhất, hãy cố gắng tỏ ra rộng lượng
Khi ai đó có những nhận xét ác ý, khi một anh chàng lái xe “xẹt” nước làm bẩn chiếc váy mới của con, hay một cậu bé lỡ tay gạt đổ bữa tối ngon lành trên bàn,… Có rất nhiều những tình huống như vậy và nó xảy ra hàng ngày. Vậy con sẽ xử lý nó như thế nào?
Thông thường, phản ứng của con (hay rất nhiều người khác) sẽ là… nổi giận (hiển nhiên). Nhưng sao con không thử làm khác đi nhỉ? Sự tức giận chẳng mấy khi giải quyết được vấn đề cả. Có rất nhiều người chọn cách đối phó với những chuyện đó bằng cách tích cực hơn, và con hoàn toàn c
Hãy thử mỉm cười và nói “cảm ơn” với những điều không hay người khác nhận xét về mình. Rất có thể đó là một góp ý tốt để con thay đổi bản thân. Hoặc chí ít, người ta cũng tự nhận ra họ đã sai khi nói như vậy và biết đối xử tốt với con hơn. Con cũng nên cười xòa với anh lái xe hoặc cậu bé “hậu đậu” kia và tự an ủi bản thân rằng: “Chỉ là chẳng may thôi mà”. Sau đó thì chịu khó lau sạch chiếc váy, và gọi một món ăn khác. Chẳng mấy khó khăn đúng không con? Nhưng chắc chắn con sẽ cảm thấy dễ chịu hơn rất nhiều. Nên nhớ rằng, khi con đối xử tử tế với người khác, con sẽ nhận lại được điều đó. Ngược lại, nếu con tỏ ra gắt gỏng, bực bội thì bản thân con cũng chẳng vui vẻ gì.
6. Đừng bao giờ phàn nàn
Chẳng ai thích một người cứ luôn miệng kêu ca không ngớt. Vì thế, nếu con thấy không hài lòng với điều gì đó, hãy cố gắng tìm giải pháp để thay đổi nó, thay vì ngồi một chỗ và phàn nàn như vậy. Bởi con sẽ chẳng thay đổi được điều gì, lại khiến người khác chỉ muốn tránh xa con mà thôi.
Nhớ nhé, con sẽ chẳng bao giờ đạt được mục đích của mình nếu cứ ngồi đó phàn nàn. Chỉ đứng lên và động não, làm việc thì mới đưa con đến gần với mục tiêu hơn được.
7. Học cách đối diện với cuộc sống
Trong khi công nghệ có thể thay đổi cuộc sống bằng những cách rất tuyệt vời, thì vẫn có một điều mà nó không thể can thiệp được, đó là tình cảm, là những mối quan hệ giữa mọi người. Vì thế, đừng quá say mê với màn hình máy tính, TV, điện thoại… mà bỏ lỡ sự tận hưởng cuộc sống thực sự đang ở phía trước con.
Hãy học cách sống chậm lại, quan tâm và chia sẻ với người khác nhiều hơn. Đừng bao giờ tìm kiếm sự hứng thú trên màn hình, mà hãy học cách giao tiếp với những con người thực sự con nhé.
8. Đừng để cuộc đời khiến con gục ngã
Cuộc sống luôn đầy rẫy những khó khăn và có cả cay đắng nữa. Đôi khi con có thể gặp nhiều nỗi đau, sự mất mát và thậm chí đánh mất người con yêu thương. Tất cả những điều đó có thể khiến con suy sụp, nhưng hãy nhớ đừng bao giờ đánh mất hi vọng.
Triết học phương Đông nói rằng: “Cuộc sống luôn có quy luật bù trừ”. Những sự đối lập thường đi cùng với nhau. Vì thế, khi đau khổ nhất là lúc con có thể tìm thấy sức mạnh lớn để vượt qua và thay đổi nó. Đừng sợ con nhé, vì mỗi lần gặp khó khăn, là một cơ hội để con trải nghiệm. Nếu con trở nên chán chường, hằn học với đời thì có nghĩa là con đã thất bại đấy.
Con yêu, hãy dừng lại và nhìn xem những loài hoa, những cây cỏ dại đã phá vỡ những bức tường bê tông để đón Mặt Trời như thế nào. Và mỗi chú bướm xinh đẹp đã kiên cường ra sao để có được đôi cánh đó. Hãy hít sâu và cảm nhận những điều tốt đẹp xung quanh mình, con sẽ đủ sức để vượt qua tất cả.
Huyền Đặng/Theo Huffington Post (Khampha.vn)

251/ Tâm sự của mẹ gửi con gái đi học xa nhà



Từ đó đến nay mẹ không có nhiều điều để phải ân hận, chỉ tiếc nuối cho một thời tuổi trẻ đã qua, mà chưa làm được nhiều thứ có ý nghĩa.
Vậy là con gái đã chính thức rời vòng tay mẹ để đi học xa nhà, mẹ lo lắng y như ngày đầu đưa con đi nhà trẻ, con khóc mẹ khóc. Con đã lớn hơn xưa rất nhiều. Mẹ biết sớm muộn cũng có ngày con rời vòng tay mẹ bay xa.
Mẹ mong con sẽ sáng suốt để đón nhận những luồng kiến thức cả cũ lẫn mới. Hi vọng dần dà con sẽ hiểu, có những sai lầm không phải để dằn vặt suốt đời, mà là để biến nó trở thành kinh nghiệm sống. Và có bị ngã rồi tự mình đứng lên vững vàng hơn, thì con mới có thể trưởng thành được.
Nhớ ngày xưa mẹ mười chín tuổi, cũng sống xa bố mẹ, trong khi các bạn mượt mà, xinh xắn thì mẹ vẫn gầy đen. Mẹ vừa học vừa làm, do may mắn tìm được công việc bán hàng, để trang trải một phần chi phí học hành. Suốt ngày đi làm thêm, mẹ chẳng còn thời gian nào mà chăm sóc, làm đẹp. Học cách nhà chưa đầy trăm cây số nhưng một năm mẹ chỉ có thể về với ông bà ngoại con đúng hai lần. Thi thoảng bà đáp tàu xuống thăm và tiếp tế cho mẹ. Tuy ở xa nhưng mẹ thường viết thư và luôn nghĩ về bố mẹ, gia đình.
Từ đó đến nay mẹ không có nhiều điều để phải ân hận, tuy nhiên chỉ là tiếc nuối cho một thời tuổi trẻ đã qua, mà mình chưa làm được nhiều thứ có ý nghĩa. Tiếc vì mình đi chưa được nhiều nơi, vì cứ mải mê cặm cụi tìm kế sinh nhai, cuộc sống ấy khiến mẹ chưa thể làm bất cứ gì mình thích.
Song nó cũng mang đến cho mẹ những suy nghĩ tích cực và thú vị. Mẹ thương ông bà hơn, thấu hiểu cho những khó khăn họ đang trải qua. Ai cũng muốn mang đến cho con mình cuộc sống đầy đủ tuy nhiên, không phải ai cũng làm được. Đương nhiên mẹ không bao giờ muốn con cũng phải bon chen từ sớm, nhưng biết được giá trị, công sức lao động cũng là một trải nghiệm hết sức táo bạo và đáng giá con ạ.
Mỗi khi gặp khó khăn mẹ lại nhớ đến những ngày chạy ngược chạy xuôi và vô cùng biết ơn vì nhờ nó mẹ có thêm kinh nghiệm về giao tiếp, về tính toán mà các bạn cùng lớp hiếm người có được. Để rồi ra trường mẹ nhanh chóng tìm được công việc tốt, đúng chuyên môn.
Mới đầu trong khi đồng nghiệp cứ ỉ eo chê lương thấp, mẹ chỉ im lặng, vì cảm thấy đã đóng góp được gì nhiều đâu. Có việc làm để tích lũy thêm kinh nghiệm là tốt rồi, mọi người sống được thì không có lý gì mà mình lại không. Hai nữa trân trọng những gì mình đang có, thì sẽ kiếm được nhiều hơn. Còn nếu chỉ tập trung vào cái không có, sẽ chẳng bao giờ có đủ.
Nhìn con mẹ lại thầm ước được trở lại cái tuổi tươi đẹp ấy, để có thêm thời gian đi nhiều nơi, để tầm mắt được mở rộng, thế giới cũng ít nhiều nhỏ bé phía sau lưng mình, để dặn mình nói ít đi và làm những gì mình muốn vì tuổi trẻ không bao giờ trở lại. Để thử làm một công việc yêu thích bằng niềm đam mê…
Con hãy học tập cho tốt, chịu khó đọc sách, tạo dựng cho mình những kỹ năng cần thiết. Nên biết cho đi để có thể nhận về, năng đi giao lưu, kết nhiều bạn mới và đừng quên những người bạn cũ, bởi họ đều là những cuốn sách giá trị khiến cuộc sống của con thêm phong phú, sự hiểu biết, cách nhìn nhận, đánh giá con người từ đó cũng sâu sắc hơn.
Bên cạnh việc hưởng thụ thành quả, con đừng quên tích lũy không chỉ tri thức mà cả tiền bạc, để bất cứ khi nào có cơ hội sẽ đi khám phá những nơi mình chưa đến.
Nên làm việc chăm chỉ hơn nữa để thỏa mãn nhu cầu của mình, tạo tiền đề vững chắc cho mai sau, và hãy gắng tự tách dần sự bao bọc của bố mẹ.
Có thể những bài học, quan điểm của mẹ chưa hẳn là đúng hết, nhưng mẹ đã luôn cảm thấy cuộc sống khá ổn. Và nếu có chuyện không như ý mẹ sẽ không nản, mà chỉ tìm cách cân bằng lại, tìm cách sửa chữa và tự động viên rằng, mình đã cố hết sức./.
Theo Dân trí

Thứ Năm, ngày 21 tháng 8 năm 2014

251/Một học trò gửi tâm thư tới Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam

Đây là bức thư của em Phan Hưng Duy, tự giới thiệu mình đang là học sinh lớp 12, Trung tâm Giáo dục thường xuyên Châu Đốc, tỉnh An Giang. Theo lời học sinh này, em sinh năm 1996, do em học muộn một năm nên sẽ tham gia kì thi quốc gia chung vào năm 2015 sắp tới.

Em cho biết, theo dõi thông tin về chủ trương kỳ thi quốc gia và cảm thấy khá lo lắng, nên mong muốn được nói ra ý kiến và tâm nguyện của mình như một sự trải lòng, gợi ý, đóng góp cho kì thi quốc gia chung. Em cũng mong muốn nguyện vọng của mình đến được tay Phó thủ tướng Vũ Đức Đam và lãnh đạo ngành giáo dục.
Chúng tôi trích đăng bức thư này, mang theo đó là tâm nguyện của cậu học trò nhỏ nhưng suy nghĩ thì không nhỏ.

Đổi mới kì thi không phải là tất cả
Em lấy làm lạ khi nhiều thầy cô bộ môn, nhiều thầy cô hiệu trưởng các trường Đại học lại cho rằng phương án 2 - thi theo bài là sự lựa chọn tối ưu, "giúp" học sinh không còn học lệch. Em không đồng tình. Những lứa học sinh 1997, 1998, 1999 là những em có hơn 10 năm quen với việc học theo môn và học lệch. Chúng em đã quen với việc học Sử thì thi Sử, học Địa thì thi Địa ... chứ chưa từng biết đến chuyện tích hợp hai môn học này vào một đề thi, bài thi. 
Chúng em cũng đã quen với việc học lệch. Tại sao em lại nói như vậy? Báo chí hay nói nhiều về những thủ khoa, á khoa học đều các môn. Nhưng không thể dựa vào đó để kết luận học đều các môn vẫn có cơ hội đỗ Đại học. Thứ nhất, có nhiều trường chuyên sẵn sàng nâng điểm các môn cho học sinh đối với những môn không thi đại học hay không có trong khối thi mà học sinh đó đăng kí. 
Hình ảnh Một học trò gửi tâm thư tới Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam số 1
Kỳ thi quốc gia sẽ được tổ chức trong năm 2015?
Thứ hai, cho dù có thật những thủ khoa, á khoa không học lệch đi nữa, thì đó cũng chỉ là những cá nhân ít ỏi, xuất chúng. Riêng chúng em thì cần học lệch để đảm bảo xác suất đỗ những trường đại học lớn là cao nhất và rủi ro thi trượt là thấp nhất. Tò mò là một bản năng của loài người, khát khao học hỏi tri thức là điều chúng em luôn rạo rực. Vậy tại sao chúng em phải học lệch? 
Tại sao một người thi khối D như em sẵn sàng không đếm xỉa đến Vật lí, Hoá học, Sinh Học, Giáo dục công dân, Công nghệ, tin học ...và thậm chí cả Lịch sử? Vì những môn học đó thật nhàm chán. Em cảm thấy ngạc nhiên khi giở những quyển sách vật lí của các nước phát triển, có quá nhiều hình ảnh minh hoạ rất dễ hiểu và thú vị. Còn sách Vật lí của nước ta? Chỉ có công thức và bài tập. 
Cách diễn đạt lại rất hàn lâm và khó hiểu. Sách Giáo dục công dân (GDCD) thì em xin có một nhận xét đau lòng rằng đây là bộ sách giáo dục đạo đức kém hiệu quả nhất trong lịch sử loài người.
Hình ảnh Một học trò gửi tâm thư tới Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam số 2
Mỗi phòng thi ra 24 đề thi có nội dung khác nhau nhưng tương đương, thí sinh muốn nhìn bài cũng khó, hội đồng thi muốn ném bài cũng không đủ thời gian giải đề.
GDCD lớp 10 đưa ngay những khái niệm quá tầm về triết học dạy cho các em học sinh chưa đủ tuổi thành niên. Thậm chí như PGS Văn Như Cương đã nói chính ông vẫn không hiểu những lí luận đó và càng không hiểu vì sao các em học sinh lớp 10 phải hiểu, thuộc chúng? Trong khi đó những tâm lí đạo đức như Lòng kính trọng, Lòng biết ơn, Sự hối hận, Lòng tự trọng ... là những vốn quý trong văn hoá đạo đức người Việt thì lại không hề được nhắc đến một cách có hiệu quả.
Chính Bộ giáo dục đã độc quyền Sách giáo khoa, đã tạo ra một bộ sách giáo khoa với ba điều khó: khó hiểu, khó để tự học và khó để vận dụng vào đời sống thực tế. 
Chính bộ sách "ba khó" này và kì thi 3 chung phân ban (vốn là một quyết định sai lầm chiến lược của Bộ vào năm 2002) đã đẩy học sinh vào xu thế "phải học lệch để tối ưu hoá cơ hội đỗ Đại Học", chấp nhận từ bỏ niềm vui khi khám phá tìm tòi tri thức. 
Ấy thế mà, tại sao Bộ cũng như các Thầy Cô không cố gắng hiểu bản chất vấn đề tại sao học sinh chúng em phải học lệch, mà chỉ cố gắng xoay sở tạo ra một kì thi quốc gia chung để buộc chúng em không thể học lệch được nữa? 
Sự can thiệp như thế liệu có hiệu quả không - khi mà đề án đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục phổ thông vẫn bế tắc, và liệu có thô bạo đối với chúng em không? Và liệu có thể hiện được trách nhiệm của Bộ Giáo Dục trong việc "trồng người" như lời Bác Hồ từng nhắc nhở?
Xin đừng mạo hiểm tương lai nhiều thế hệ một cách thiếu trách nhiệm chỉ vì một chút vội vàng, một chút danh dự, một chút bảo thủ.
Chúng ta không thể một bước tới trời, không thể quá kì vọng và mơ mộng cho rằng chỉ đổi mới kì thi là một tương lai tốt đẹp đầy nắng và gió sẽ đón chờ nền giáo dục nước nhà, dù không thể phủ nhận đổi mới thi cử có tác động không nhỏ đến thái độ học tập của học sinh. 
Nhưng, xin hãy lưu tâm đó vẫn chỉ là một nhiệm vụ trong rất nhiều nhiệm vụ cần làm để chấn hưng nền giáo dục nước nhà mà thôi.
Phương án 0 - Sự lựa chọn thấu tình đạt lí.
Thật sự, phương án 0 - bỏ kì thi tốt nghiệp và tiếp tục duy trì kì thi tuyển sinh Đại học - Cao đẳng cho đến khi lứa học sinh 1999 hoàn thành kì thi là sự lựa chọn hoàn hảo nhất. 
Giáo Sư Ngô Bảo Châu đã trình bày rất nhiều quan điểm ủng hộ phương án này nên em không lập lại. Em chỉ xin triển khai thêm: trong 3 năm 2015 - 2017, Bộ Giáo Dục hoàn toàn có thể vứt bỏ bộ sách giáo khoa "3 khó" hơn 10 năm tuổi kia và biên soạn lại nhiều bộ sách mới cho các đối tượng học sinh khác nhau. 
Trung bình mỗi năm nước ta có hàng chục vụ học sinh chết đuối, nhưng từ lớp 1 đến lớp 12, chúng em không hề được dạy về bơi lội.
Tai nạn giao thông là một quốc nạn nhưng chúng em không hề được dạy cặn kẽ về kĩ thuật lái xe và văn hoá khi tham gia giao thông.
Trung bình mỗi năm nước ta có 1000 vụ xâm hại tình dục, 65,9% trong đó là xâm hại tình dục trẻ em, nhưng những gì chúng em được học về giới tính, về khả năng kiềm chế ham muốn tình dục để không thành kẻ xâm hại, về cách bảo vệ mình và người khác trước nguy cơ xâm hại tình dục là con số 0 tròn trĩnh... 
Hình ảnh Một học trò gửi tâm thư tới Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam số 3
Ảnh minh họa
Thay vì Bộ Giáo Dục quá bận tâm vào việc đổi mới một kì thi vốn không thể rốt ráo đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục, thì em mong Bộ hãy dốc toàn bộ sức lực, tâm can vào công cuộc tái kiến thiết, chấn hưng nền giáo dục nước nhà, bắt đầu từ việc cách mạng tư duy giáo dục: chuyển từ tư duy bao cấp sang tư duy không bao cấp.
Vấn đề niềm tin trong ngành giáo dục
Cứ mỗi khi Bộ giáo dục định giao quyền tổ chức kì thi tuyển sinh quốc gia cho địa phương thì ngay lập tức xuất hiện những luồng dư luận phản đối vì tính công bằng và minh bạch. Tại sao những người làm giáo dục lại mất lòng tin vào nhau như thế? Vì bệnh thành tích. Vậy tại sao có bệnh thành tích? Vì có những người quá chú trọng vào thành tích. 
Vậy tại sao có những người quá chú trọng vào thành tích? Đến đây thì có nhiều lí do nhưng lí do chính yếu nhất là việc Bộ Giáo Dục và các Sở Giáo Dục đã dựa trên thành tích (những con số, những số liệu thống kê...) quá nhiều, dựa một cách duy ý chí để đánh giá chất lượng, sự thành công hay điểm chưa hoàn thiện của một ngôi trường, của một người thầy, của học trò.
Điều đã được chứng minh khi nhiều giáo viên lên tiếng rằng mình đã bị khiển trách khi buộc học sinh chưa đủ chuẩn lên lớp phải ở lại lớp; và bị "cắt thi đua", "giảm lương" thậm chí là "kỉ luật" khi tỉ lệ, số lượng học sinh giỏi, khá, trung bình ... không đạt "chuẩn". 
Có em học sinh đã ca thán rằng bị thầy cô, thậm chí là thầy cô hiệu trưởng ép phải tham dự kì thi học sinh giỏi ở tỉnh và quốc gia, nếu không sẽ bị "hạ hạnh kiểm"?
Vậy tại sao lại có những người lãnh đạo duy ý chí trên những con số thành tích để gây nên căn bệnh này? Vì họ không đủ tài, không đủ tâm và không đủ tầm để lãnh đạo nên buộc phải đưa ra những con số cứng nhắc để làm chủ được chất lượng giáo dục, dù cho, nó không hiệu quả và gây nên những hệ quả tồi tệ.
Dù sao, với quyết tâm chính trị của Đảng, Nhà Nước cùng toàn thể thầy cô và học sinh trên mọi miền đất nước, thể hiện rõ qua những thông điệp mạnh mẽ của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, em tin kì thi quốc gia 2015 sẽ tìm cho mình được phương án phù hợp nhất, cũng như em tin rằng vài năm nữa thôi, nền giáo dục nước nhà sẽ được chấn hưng mạnh mẽ, cách mạng triệt để, bình mới rượu mới để đưa đất nước Việt Nam phát triển phú cường, phồn vinh.
Nguồn: Giáo dục Việt Nam