303/ Giáo dục Việt Nam thuyết phục thế giới

GD&TĐ) - Chia sẻ niềm tự hào, vui sướng và cả bất ngờ về kết quả khảo sát PISA, đại diện Bộ GD&ĐT cũng đã hoàn toàn thuyết phục báo giới trước băn khoăn: Liệu đây có phải kết quả hoàn toàn chính xác, khách quan?

Chủ trì buổi họp báo chiều 4/12, chính thức thông báo kết quả Chương trình đánh giá học sinh quốc tế PISA, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT Nguyễn Vinh Hiển cho biết, kết quả PISA lần này đã thực sự tiếp thêm niềm tin cho ngành Giáo dục.

Bước tích cực để giáo dục Việt Nam hội nhập quốc tế

Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển: Kết quả PISA 2012 tiếp thêm niềm tin cho ngành Giáo dục.

Trả lời câu hỏi: Kết quả khảo sát PISA lần này có ý nghĩa như thế nào đối với việc đổi mới căn bản toàn diện giáo dục và đào tạo, Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển cho biết:

- Một trong những giải pháp đột phá nhằm đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo là đổi mới phương pháp đánh giá chất lượng giáo dục, trong đó có đánh giá các kỳ thi, kiểm tra. Đổi mới lần này sẽ chuyển đánh giá thiên về việc học sinh học được gì sang đánh giá năng lực học sinh vận dụng kiến thức kỹ năng. Chúng ta sẽ chuyển từ chương trình tiếp cận nội dung sang chương trình yêu cầu phát triển phẩm chất, năng lực người học.

Từ PISA, chúng ta học tập được kinh nghiệm quốc tế về đánh giá chất lượng giáo dục, nhất là đổi mới về kỹ thuật và phương pháp đánh giá, đưa ra cách tiếp cận mới về dạy – học, thi và đánh giá. Đơn cử như việc thiết kế đề thi như thế nào để đánh giá được năng lực họcsinh, chúng ta cũng học được nhiều từ PISA.

Việt Nam đang trong quá trình hội nhập quốc tế. Chính PISA  góp phần trả lời giúp chúng ta rằng, học sinh Việt Nam đang mạnh hay yếu ở điểm nào và liệu cần bổ sung mạnh mẽ nhất những gì để có thể hội nhập với khu vực và thế giới.

Bên cạnh đó, lâu nay việc thi và kiểm tra tra đánh giá của ta chỉ đánh giá được từng người học, không đánh giá được khái quát một đơn vị, địa phương và cả nước; cũng chưa phân tích được yếu tố nào ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục. Chính PISA giải quyết được những việc đó.

Vì vậy, sau khi tham gia PISA, chúng tôi sẽ phân tích kỹ báo cáo kết quả này để xác định đúng các yếu tố ảnh hưởng lớn đến kết quả học tập của học sinh, từ đó có chính sách thúc đẩy các yếu tố tích cực, khắc phục yếu tố tiêu cực nhằm không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục phổ thông, trước mắt là chất lượng giáo dục tiểu học và THCS.

- Liệu có nảy sinh tâm lý chủ quan sau kết quả PISA rất đẹp này không, thưa Thứ trưởng?

- PISA không đánh giá được toàn bộ năng lực của người học mà chỉ đánh giá 3 kỹ năng, đó là: đọc hiểu, toán học và khoa học. Không qua kiểm tra, đánh giá thì chúng ta cũng biết học sinh của mình còn đang yếu so với thế giới về năng lực giao tiếp, hợp tác hoặc các kỹ năng cần thiết để chuẩn bị cho nghề nghiệp trong tương lai. Chính vì vậy, sắp tới, thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục đào tạo đối với học sinh phổ thông đặc biệt quan tâm đến việc này; làm thế nào tăng cường giáo dục cho học sinh các năng lực cần thiết. Chúng ta phải chuyển từ nền giáo dục mà học sinh chủ yếu ngồi trong lớp sang các lớp học linh hoạt, nhà trường gắn với cộng đồng xã hội; không chỉ học lý thuyết mà tăng cường thực hành, tăng hoạt động xã hội, giúp học sinh, sinh viên phát triển toàn diện.

Trải qua quy trình khắt khe, nghiêm ngặt, Việt Nam đã thuyết phục thế giới

"Quan niệm các nước kinh tế kém phát triển thường kết quả không cao nên khi chạy dữ liệu OECD đã rất bất ngờ trước kết quả Việt Nam đạt được. Do đó, trong hơn 2 tháng trời, họ đã chất vấn Việt Nam và bị thuyết phục" - Bà Lê Thị Mỹ Hà - Giám đốc Trung tâm đánh giá giáo dục (Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng GD)

Trước những ý kiến còn băn khoăn về tính nghiêm túc và khách quan của kết quả PISA, giám đốc Trung tâm đánh giá giáo dục (Cục Khảo thí và Kiểm định chất lượng GD) Lê Thị Mỹ Hà cho biết:

PISA – Chương trình đánh giá học sinh quốc tế" do Hiệp hội các nước phát triển (OECD) khởi xướng và chỉ đạo, nhằm tìm kiếm các chỉ số đánh giá tính hiệu quả – chất lượng của hệ thống giáo dục của mỗi nước tham gia, qua đó rút ra các bài học về chính sách đối với giáo dục phổ thông.

Hiện PISA được coi là chương trình có uy tín nhất về đánh giá kết quả học sinh trên thế giới. Những nước nào muốn biết chất lượng giáo dục của mình so với thế giới như thế nào đều đăng ký tham gia vào chương trình PISA.

Khi tham gia PISA, Việt Nam phải tuân thủ toàn bộ mọi quy trình kỹ thuật và hướng dẫn của OECD. Ví dụ như việc chọn mẫu. Tất cả các nước phải xây dựng một hệ thống dữ liệu mẫu nộp cho OECD.

Đây là mẫu dân số của học sinh tuổi 15. Tức tất cả học sinh nào độ tuổi này đã đến trường, ở bất kỳ loại hình cơ sở giáo dục nào có tên trong danh sách hệ thống giáo dục quốc dân đều phải xây dựng dữ liệu mẫu và có thể lọt vào danh sách được lựa chọn dữ liệu mẫu để khảo sát PISA. Toàn bộ học sinh tham gia chương tình khảo sát đều được tính toán trọng số và được lựa chọn bởi OECD.

- Đề thi và quy trình kiểm tra PISA tại Việt Nam liệu có đảm bảo tính khách quan?

- Trên mỗi trang bìa của đề thi PISA đều niêm yết tên tuổi, ngày tháng năm sinh của học sinh và mã đề thi. Nếu có học sinh không tham gia, bộ đề đó sẽ được giữ nguyên vẹn để lưu giữ tại văn phòng PISA. Năm 2012, Việt Nam có 13 bộ đề thi. Như vậy, với lượng học sinh khoảng 35 em trên lớp tham gia thi, mỗi lớp chỉ có 2 -3 học sinh có đề thi giống nhau.

Bên cạnh đó, các học sinh cũng phải ngồi theo đúng vị trí sắp xếp do OECD quy định. Nếu phát hiện ra 2 học sinh cùng trường có câu trả lời giống nhau họ sẽ không tin cậy, không chấp nhận kết quả của chúng ta. Do đó, kết quả khảo sát PISA là hoàn toàn khách quan, đáng tin cậy.

- Vậy còn công tác chấm thi thì sao, thưa bà?

- Có thể khẳng định rằng, quy trình chấm bài thi vô cùng nghiêm ngặt. Chưa bao giờ giáo viên Việt Nam phải trải qua một đợt chấm phức tạp như vậy. Họ quy định rất rõ về chấm bội và chấm đơn. Mỗi một câu hỏi có đến 5 người chấm và 5 người này sẽ nhập phiếu chấm song song với nhau và nhập bằng phần mềm riêng của OECD. Do đó, các nước không thể sửa hay thay đổi dữ liệu.

Chúng tôi cũng phải tuân thủ nguyên tắc giữ bí mật. Bởi, kỳ thi PISA sau có thể sử dụng câu hỏi của kỳ khảo sát trước nên tất cả những người tiếp xúc với đề thi PISA đều phải ký vào một cam kết bảo mật, không được sử dụng câu hỏi này với bất kỳ mục đích nào khác. Nếu phát hiện bất cứ quốc gia nào để lộ câu hỏi, quốc gia đó sẽ bị hủy kết quả.

Quan niệm các nước kinh tế kém phát triển thường kết quả không cao nên khi chạy dữ liệu OECD đã rất bất ngờ trước kết quả Việt Nam đạt được. Do đó, trong hơn 2 tháng trời, họ đã chất vấn Việt Nam và bị thuyết phục. Điều đó càng cho thấy, kết quả đạt được hôm nay là thực sự trung thực, chính xác.

Hiếu Nguyễn (ghi)

302 /TIN NHẮN LÚC O GIỜ

           Giấc mơ có con đường đầy bằng lăng nhuộm tím màu vàng bệnh hoạn của ánh đèn nê-ông, nhuộm tím màu xanh già cỗi của lá. Em, lúc nào cũng đến sớm hơn, đứng tựa vào bằng lăng, nấp vào bóng đêm chờ tôi như chờ chiếc máy sưởi thiên tạo. Chỉ cần em ngã đầu vào vai tôi, hay tôi dang hai tay ra ôm em vào lòng là cả trời đất ấm lại, quyến rũ mê hồn. Màu áo, màu mắt em đen lánh, làm nổi bật làn da thơm mịn trắng, thật sự trắng. Đen trắng tuyệt vời như chưa có bàn tay họa sĩ tài ba nào pha nổi thứ màu sắc linh diệu ấy.

 “Tuýt… tuýt…”. Tôi giật mình, giấc mơ vỡ tiếc hùi hụi như cái bong bóng hình con cá vàng đâm vào đầu gai nhọn. Một chữ B nổi trên nền trắng sáng của chiếc di động Nokia.

 Tin nhắn chỉ một chữ B viết hoa quen thuộc. Tôi vẫn thường nhận được những tin nhắn từ em với chỉ một vài ký tự như B., Nh., thậm chí chỉ là một dấu ! hay ?. Người trong cuộc với nhau, không cần suy nghĩ vẫn dễ hiểu được tín hiệu rộng lớn, thẳm sâu từ những tin nhắn như thế. Có cái gì giống hệt mùa đông vừa kéo qua cuộc đời em, ướt lạnh và xám đen. Ở một nơi xa xôi, tôi vẫn cảm nhận được đôi bàn tay run run đang cần ủ ấm.

Và mỗi lần như thế, tôi thấy một bóng đàn ông to lớn lầm lì, vồ vập xé toạc áo quần em ra, hì hục cấu cào, nghiến ngấu, vùi dập. Mồ hôi trên thân hình bụng to hơn mông của hắn nhễ nhại túa ra cái mùi chua chua nồng nồng, lẫn với mùi men.  Rồi hắn lặng lẽ, lạnh lùng bước ra khỏi phòng như sự lạnh lùng lặng lẽ trước khi bước vào. “Ầm”, cánh cửa đóng nghe khô khốc đến tàn nhẫn. Em không buồn, không vui mà rỗng như một pho tượng.

Tôi nhìn đồng hồ, đúng 0 giờ 00.

Không tài nào ngủ lại. Những tin nhắn hoang hoải nỗi buồn nhân sinh của em hầu hết đều đến với tôi vào lúc nửa đêm, khi tôi đang mơ về những ngày tháng quấn quýt bên em hay nghĩ về những cuộc truy hoan lạnh lùng cảm xúc, ả giang hồ nằm cười trong khi gã đàn ông không cần một động tác âu yếm. Sau đó, tôi còn lại một nửa đêm trắng trống huơ hạnh phúc và chật chội niềm trắc ẩn. Dường như đó lại là những sợi dây vô hình huyền nhiệm đã níu cột đời tôi vào đời em ngày càng chặt, chặt đến độ dù cố vùng vẫy vẫn không sao thoát ra khỏi nhau. Cuộc sống đã trở thành thói quen nghiện ngập sự gần gũi, sẻ chia. Những hẹn hò không thể không có, những bàn tay vuốt tóc- chỉ cần vuốt tóc- quan thiết như khí trời và hơi thở.

 Lại nhớ câu chuyện bên bờ sông Ly Ly trong đêm nhiều sao, gió thoảng nhẹ hương bồ kết trộn lẫn với mùi hoa dủ dẻ, nước riu ríu dưới chân như nỗi niềm mãi quanh quẩn. “Không phải Nhật không yêu em. Và em cũng vậy. Hai mươi tuổi, khi còn là sinh viên, một năm rưỡi trước khi cưới nhau, em nhẹ nhàng và hạnh phúc hiến dâng tất cả những gì trong trắng, thiêng liêng nhất của người con gái cho Nhật. Không một chút đắn đo suy nghĩ, không một mảy may buồn ân hận. Đơn giản chỉ vì em yêu anh ấy, yêu thật sự. Em nghĩ, chỉ có tình yêu thật sự mới giúp được con người sống bao dung và cao thượng hơn. Sẽ chẳng có sự toan tính, lừa dối nào ở đó. Đúng không anh? Em không có lỗi với mẹ.

Lần đầu tiên, em còn nhớ đôi mắt Nhật đầy lửa. Lửa đốt cháy từng đường chỉ khâu cúc áo. Cháy cho đến khi những cúc áo trên người em bung ra tất cả. Anh run run ngắm nhìn thân thể khát khao đang căng mọng sức sống của em như người sùng đạo đứng trước tượng chúa. Rồi anh quỳ xuống hôn khắp người em, từ sợi tóc đến những ngón chân thon mềm, từ vùng sáng da thịt đến những đường cong ẩn chìm. Anh nắn nhẹ những đốt xương lóng tay, sửa lại cho em từng sợi tóc vụng về ướt dính vào má, vào cổ. Anh lau cho em những đốm mồ hôi hạnh phúc. Em cảm giác như anh ấy là con của trời, lãnh sứ mệnh của trời để chăm sóc em. Bóng anh trùm lên đời em từ đó, vừa uy nghi vừa ấm áp lạ lùng”.

Tôi nghe đêm đang thở cuộc sống của riêng của bóng tối, tiềm ẩn bao điều bí mật và thú vị. Không hiểu khuất trong cỏ lá có bao nhiêu loài côn trùng đang thao thiết gọi nhau, rên rỉ oằn mình tìm đến với nhau, hay giấu chặt buồn đau vào nỗi xa cách? Em dúi đầu vào nửa bờ vai tôi mà kể. Giọng trong veo như con chim chìa vôi hót buổi sớm mai. Lúc đầu còn chút e ngại, sau tự nhiên nương tựa hẳn vào tôi. Bờ vai tôi nặng dần đến khi êm ái vì nỗi ấm áp được làm chỗ che, nơi tựa cho em. Tôi ước, tất cả các máy đồng hồ trên thế gian đều dừng ngay lúc đó, ít ra là cho tới khi em ngủ được một đêm thật say với giấc mơ êm ái như tơ trời. Không, nước vẫn chảy riu ríu dưới chân, đêm vẫn dịch chuyển theo tiếng dế thanh thé. Và em, lạ quá, em kể đó rồi khóc đó, tiếng khóc cố dằn nén lại, rịn ứa máu, như sợ ai đó nghe được. Rồi tiếng khóc vỡ ra loảng xoảng trăm nghìn mảnh vụn lóng lánh, sắc lạnh.

“Anh, có phải đàn ông thường chóng nhớ chóng quên, chóng thương  chóng chán không anh? Hay anh ấy đã có một người phụ nữ khác? Hay cuộc sống công nghiệp hiện đại đã cộm lên quá nhiều nỗi lo và sự toan tính làm cho con người ngày càng vô cảm, tình yêu ngày càng biến chất? Con đầu của em năm nay chỉ mới lớp 10 thôi, sống với nhau chưa đầy hai mươi năm mà sao anh ấy thay đổi nhiều quá? Anh, có phải khi tình dục chỉ còn là bản năng sinh tồn thì tình yêu cũng đã mất? Ôi, em thèm quá một bàn tay run rẩy của Nhật ngày nào đã sửa cho em từng sợi tóc lạc đàn bết dính vào má, vào cổ. Em nhớ không chịu nổi ánh mắt nồng nàn lửa của Nhật tỏa ấm nhẹ nhàng trên da thịt em đang chờ cháy. Em không thể nào quên được làn môi Nhật đắm say, run rẩy đã dẫn em bay lên và tan vào mây gió. Em đã mất hết rồi, đúng không anh Hoàng?”

Không, tôi nghe như không phải là em đang khóc mà uất nghẹn đang cố dìm tiếng khóc của em. Nhớ có lần em cũng đã nấc lên như vậy, tiếng không thành tiếng, khi kể về sự mất dần cảm xúc với Nhật qua những lần ân ái gượng ép trong nồng sặc men rượu. Em nói, em hận thù những ai đã xem tình dục như một trò chơi không cần tình yêu. Em lên án mọi thứ vuốt ve không cần đến cảm xúc. Em không tin có sự lạnh lùng, thô thiển trong tình yêu đích thực.

Tôi an ủi, em nè, không có sự toàn hảo trong cuộc sống và trong mỗi con người. Chỉ là tương đối thôi, được mất đan xen lẫn nhau. Sự bao dung và tôn trọng lẫn nhau trong tình yêu mới là điều đáng nói. Em vẫn khóc: “Anh là một đàn ông tốt”.

Tôi nghe nhồn nhột sau gáy. Suốt năm tháng bù đầu vào công việc,  hết công việc là những trận nhậu quên mình. Khoảnh khắc cho gia đình nặng như sự im lặng, khoảnh khắc cho em ngắn và đen như tiếng cú đêm, khoảnh khắc cho nhân vật truyện ngắn buồn rụng rời mấy đốt lóng tay. Mình còn ghét cả chính mình huống chi là…. “Một đàn ông tốt”, hay hiện thân đích thực của con người phức tạp, luôn tự làm đau khổ mình, làm rắc rối thêm cho mình? “Em, có khi nào em nghĩ trái đất sạch những rắc rối, phức tạp, cũng như con người không còn mâu thuẫn với chính mình thì cuộc sống sẽ trở nên quá đơn điệu hay không?”. “Em không nghĩ thế, nhưng biết đâu lại thế. Riêng tình yêu thì đích thực là một bài ca, phức điệu làm nên giá trị chứ không tự hủy giá trị…”.

Chỉ vì cái tin nhắn một chữ B viết hoa mà sáng hôm sau tôi phải chạy xe máy hơn chục cây số trong sương, lên đồi xuống dốc, vòng phải rẽ trái để sang phố núi với em. Dường như chuyện đó đã trở thành một thói quen hạnh phúc. Em chờ tôi cùng với những mảng sương thở gấp, những tia nắng chưa kịp thức giấc. Chủ quán vẫn còn ngái ngủ với chiếc váy và khuôn mặt nhàu úa như đôi mắt em. Thấy tôi, bỗng dưng đôi mắt ấy rực sáng kỳ lạ. Dường như  có một người đàn ông lạnh lùng, thô thiển vừa bước ra khỏi cuộc sống của em.

-Em đã nhân lên chưa?- Tôi hỏi thay cho lời chào buổi sáng.

Em vẫn mải mê theo đuổi một hạnh phúc bất chợt nào đó.

-Nhân 10 ấy mà.

Thay vì trả lời, em cười cười đọc thuộc lòng tin nhắn của tôi: “Em buồn 1 là anh buồn 10. Cứ thế mà nhân lên”.

Và rồi chúng tôi lại ngồi với nhau, cùng với sự tĩnh lặng và tinh khiết  của sớm mai vùng rừng núi. Ngồi cho đến khi phố lịch kịch bắt đầu cuộc sống minh triết của ngày mới. Và người đàn ông lạnh lùng trong em tan dần theo sương. Đến lúc nào thì ông ta trở lại, không cần biết. Chỉ cần biết có thể trưa nay, hay 0 giờ tối nay, tôi lại nhận được tin nhắn một chữ B. hoặc một chữ Nh. của em. Cho nên, chúng tôi rất cần những khoảnh khắc như lúc này, giống như con người cần khí trời để sống, hạnh phúc cần tình yêu để thăng hoa.

                                     

            Tiêu  Đình

                                

301/ HỒN TREO CỘT BUỒM

       Truyện ngắn  

“Biển ơi, biển có biết không, lòng ta đã hứa thủy chung trọn đời. Mà sao, mà sao nàng lại không yêu, chê ta nghề biển… hồn treo cột buồm…”.

Anh vừa hát, bằng chất giọng nặng trịch của muối, vừa gõ đũa đánh nhịp vào tô nước luộc mấy con cá bạc má mới bốc từ dưới ghe lên. Da anh đỏ bầm, chả phân biệt được vì men rượu hay vì nắng gió đã nhuộm thành cái màu đặc trưng của biển mặn. Đôi mắt nheo nhíu, xa xăm nhìn ra biển khơi lóa nắng, như người trải từng nghề biển chăm chắm quan sát những mụt mây lúc mưng sáng để đoán xem hôm nay trời lành dữ thế nào. Hết hát, anh lại kể tiếp:

Con gái miền biển mà, da cô nào cũng thoảng mùi cá tươi, ngăm đen và láng mướt như tấm ván mít lâu năm. Chỉ được cái mặn mà. Hồi còn cởi trần ví nhau chạy trên cát tôi đã nhận ra cái mặn mà ấy. Và cũng yêu cái mặn mà ấy từ hồi còn ví nhau chạy trên cát, để quên những vết chân trần cho con sóng cuốn đi, để quên buổi chiều rớt nhanh xuống đám dương liễu thẫm màu. Thời đó nàng hay hỏi tôi, tại sao cá Ông lại cứu người? Vì nó thấy dân biển mình nghèo khổ tội nghiệp quá, tôi trả lời đại nhưng nàng chỉ nhíu mày mà không phản đối.

Lớn lên, nàng hay kể tôi nghe chuyện thường được kể trong làng: “Con gái có chồng đi biển mà không biết giữ mình, lỡ dan díu với người khác là xui cho chồng, không bị lật ghe cũng bị hà bá khóa cứng tay chân không cho bơi lội. Trong làng có ngôi miếu thờ cô Ba tiếng đồn linh thiêng, cũng vì ngoại tình mà chồng bị trừng phạt chết mất xác ngoài biển, sau ân hận nên đã tự vẫn….”.

 Tôi chăm chắm nhìn nàng, kịp phát hiện ra điều mới lạ: vùng da ngực của nàng không phải ngăm đen mà trắng mịn. Để khỏi xấu hổ vì bị phát hiện vừa cắn “trái cấm”, tôi tảng lờ nhìn ra biển: “Ghe ông Bốn về rồi kìa!”. Vẫn chưa hết cảm giác hồi hộp, tôi tự trấn an mình bằng cách kể cho nàng nghe câu chuyện về ông tổ của làng Tĩnh Giang. Ông ta mê nghề biển, ghiền cát trắng nên muốn lập nghiệp tại vùng đất này. Ngặt nỗi, thiếu nước ngọt, phải vét sâu trong cát vớt từng gáo nhỏ về để dành trong lu. Sau, nhờ đào được cái giếng tốt mà ông quy tụ dân tứ chiếng về lập làng. Nàng há miệng ngồi nghe, say sưa như đang xem hát tuồng.

Tôi, nàng, cũng như những đứa trẻ miền biển khác lúc bấy giờ đều không được đi học trường huyện. Mấy chữ làm vốn ở trường làng chỉ đủ để tính tiền bán cá hay quy đổi mắm muối để lấy lúa gạo. Chúng tôi lớn khôn phần nhiều nhờ vào những câu chuyện hư hư thực thực ở một vùng quê cát nghèo khó. Có chuyện, bất cứ chuyện gì, để kể nhau nghe là thích lắm. Có khi nàng đòi tôi phải kể đi kể lại nhiều lần một chuyện cũ rích. Cho đến khi tôi thấy mình hết mê theo ghe ra biển mà chỉ mê đi nhặt tìm những câu chuyện thật ảo không rõ ràng để về kể cho nàng nghe. Nhất là vào những đêm trăng sáng, khi giữa loáng bạc sóng khơi, gió biển bắt đầu rên rỉ vì lạnh. Và cái mùi cá tươi quen thuộc bỗng thơm mùi tóc mới gội bồ kết.

Buổi trưa cuối thu đẹp trời hiếm thấy. Nắng nhẹ như những sợi tóc trắng sáng bay qua hàng dương bạc màu. Anh cán bộ xã dù đã được nghe kể nhiều lần chuyện tình của năm Vị vẫn gục gật tỏ vẻ thích thú. Đến đoạn cuối, khi nàng bỏ năm Vị, bỏ làng ra đi, anh chen vào như lời bạt ngắn gọn cho một thiên tiểu thuyết lãng mạn: “Vợ thứ hai của ảnh giờ là người đàn bà đảm đang nhất làng đấy nhà văn ơi”.

Tôi cố hình dung lại hình ảnh người đàn bà vừa gặp sáng nay. Chiếc xe máy dựng vội dưới gốc dương không đủ bóng che, bên cạnh đám xương rồng tua tủa những gai mà có sức chịu đựng nắng gió vô địch. Để nguyên khẩu trang, mũ bảo hiểm, chị đi như chạy xuống bãi. Đôi chân trần in vết đều đặn trên cát. Hai người đàn ông đang cố nương sóng đẩy ghe lên cạn. Áo bết nước và mồ hôi, dính chặt vào da. Sóng xô lùi. Lại đẩy…. Khi góp sức một tay, anh cán bộ xã vừa xô ghe vừa hát câu ca không rõ xuất xứ: “Từng đoàn nghề, đoàn nghề… vô bờ, lăn bườm, gây chèo, lên bờ gánh ghe/ Từng đàn bà, đàn bà… quảy đôi bầu, qua đầm lên Tân Thái!”. Tôi loay hoay chụp hình trong khi chị thoắt đôi tay bốc cá bỏ rổ bưng đi. Ánh mắt chị có vẻ khó chịu khi tôi cứ đòi giữ cá lại để chụp thêm vài cảnh nữa.

-Đảm đang nhưng mà khó tính? - Mắt vẫn nhìn anh, tôi hỏi người cán bộ xã.

-Mới quen thấy vậy, quen lâu sẽ hiểu con gái miền biển nói khó nghe nhưng tính dễ chịu. Chắc là ghe về trễ, sợ bị lỡ buổi chợ trưa nên chị vội vàng. Lấy chồng nghề biển hồn treo cột buồm đâu không biết chứ bây giờ mấy mụ sướng lắm. Rẹt chiếc xe máy mười lăm phút đến nửa tiếng sau là có thêm một trăm ngàn đồng. Vậy nên ham, quên trưa quên tối vẫn cứ vui.

Thuyền thưa thớt, muộn màng tiếp tục về bến, vẫn là những chiếc thuyền nhỏ vớt cao mũi để tránh sóng, vẫn là biển ngang bến không thành bến. Năm Vị lặng im hớp từng ngụm rượu gạo khiêm tốn, mắt vẫn nhìn ra mông mênh sóng nước. Anh chỉ thích thỉnh thoảng được chen vào cuộc vui vài câu hát, lời thơ. Hình như thấy cần phải giải thích rõ thêm, anh cán bộ xã hăm hở kể tiếp: “Chị Năm trước kia là bạn hàng của anh Năm đấy. Hằng ngày chị đạp xe hơn bốn cây số từ thị trấn xuống mua cá về bỏ lại cho các đầu mối. Có lẽ thấy anh Năm đô con, khỏe mạnh, ít nói, lại sống một mình nên quyết đổ gạo nấu chung. Không ngờ lấy được anh Năm, gái thị trấn lại thích nghi với biển nhanh đến thế. Bây giờ thì ít ai nghĩ chị không phải là dân gốc biển. Vậy mà…  

Vậy mà “biển ơi, ơi biển xanh rờn. Ta buồn sao lại sóng còn đùa vui…”. Anh lại hát, dường như để khỏa lấp một vết nứt tâm hồn đã thành dấu sẹo….

            Gần mười năm sau tôi mới có dịp trở lại Tĩnh Giang. Biển ngang vẫn thế, bến không thành bến và sóng vẫn liếm tận bờ xương rồng đang cố chịu đựng nắng gió. Hàng dương xanh một bên, rám gió mặn một bên. Chỉ có chuyện tình của Năm Vị biến thiên theo năm tháng, dù anh tin hay không tin sẽ có ngày như thế. Ấy là cái ngày người vợ cũ của anh trở về rồi lại ra đi.

Hôm ấy là sau cơn bão Chan-chu mấy ngày - Anh cán bộ xã năm xưa kể - Trời vẫn còn đe dọa dân biển với lớp lớp mây đen vần vũ trên đầu. Người đàn bà tay dắt con, tay xách chiếc túi đã bạc màu băng vội qua cát, thẳng ra biển. Chị quỳ xuống lạy biển, lạy khoảng không bao la trước mặt rồi quày quã vào làng. Bến cũ và người xưa, rạo rực và tan nát. Những dấu chân trên cát quíu quắn không đều. Đi đến đâu cũng gặp tiếng khóc và nước mắt. Những ánh mắt trẻ thơ chưa hiểu hết nỗi đau mất cha, những khuôn mặt góa phụ bơ phờ, những mái tóc bạc trắng sau đêm khóc con. Người đàn bà xông thẳng vào nhà năm Vị đang đông nghịt già trẻ, gái trai nhốn nháo. Lúc này năm Vị vẫn còn nằm trong danh sách những người mất tích của làng, chưa biết sống chết ra sao.   

“Vậy mà em vẫn tin rằng biển sẽ bao dung, anh ơi!”. Chị vật vã than khóc. Mọi người dễ dàng nhận ra đó chính là vợ cũ của năm Vị…. 

            -Nhà văn biết không, số năm Vị lớn lắm. Bão hơi bất ngờ, nhưng ông vẫn cố cho thuyền neo nấp vào đảo để tránh hướng gió. Ai dè gió trở cùi chỏ, con thuyền bị sóng đánh tạt vào mạng sườn làm tắt máy, gãy neo trôi đi luôn. “Nương theo gió, cố giữ cho thuyền khỏi lật”, năm Vị ra lệnh như đang hét, và trước sự sống cái chết chỉ cách nhau sợi tóc, bảy thủy thủ đều răm rắp nghe theo ông, cố chống chọi với bão. Thuyền lênh đênh hai ngày trên biển, ướt lạnh, lương thực hết, người đói và mệt lã. Lúc sóng yên biển lặng, vẫn chưa biết mình đang ở đâu. Mà ở đâu, nhà văn có biết không? Trôi vô tuốt tận trong Phú Yên kia. Vậy mà không ai bị hề hấn hay sứt mẻ chi cả. May thật, đúng là ơn biển chở che….

            “Năm Vị năm nay còn đi biển nữa không?”. Tôi định hỏi tiếp, và có còn hay hát “mà sao nàng lại không yêu, chê ta nghề biển hồn treo cột buồm” nữa không. Kịp nghĩ, anh là nhân vật chính tôi sẽ gặp hôm nay nên gác lại những ý tưởng cần khai thác.  

            -Năm Vị nói, bộ phận nào hưu được thì cứ cho hưu, riêng nghề biển, phải đến 70 tuổi kia. Còn nước còn tát, còn khỏe còn đi, quen rồi chừ không đi buồn chết được. Vả lại, mấy mụ vợ hễ thấy ghe chồng mình về trễ là chạy lăng xăng hỏi thăm chỗ này chỗ kia, nhưng nghỉ một bữa là đã ra vô nói mát: “Gió ri mà bên nhà ông Cận cũng đi biển đấy!….”. 

            Biển cuối xuân, sóng lặng, mây hiền, nắng ấm. Anh cán bộ xã kể đến đó thì thình lình dừng lại, chỉ tay về phía con đường đất vừa được nâng cấp: “Kìa, vợ sau của năm Vị kia kìa. Nhà văn còn nhớ không?”. Tội nghiệp, năm Vị cứ hay chê vợ mình thế này thế kia nhưng ít ai sống được như chị Năm đâu. Đảm đang, chịu khó mà lại tốt bụng nữa. Dạo bão Chan-chu, bà trước tưởng năm Vị chết nên về xin chịu tang, hai người đã sống với nhau một thời gian như chị em ruột. Làng ai cũng phục sát đất.

            Đã vậy sao không sống với nhau suốt đời như “Kim-Kiều tái hợp” cho vui cửa vui nhà?- Tôi hỏi, mắt vẫn nhìn người đàn bà đang đạp chiếc xe băng qua cái cổng làng mới xây, có hàng chữ đỏ chót: “Thôn văn hóa Tỉnh Giang”. Trông chị vẫn còn khỏe như hồi tôi mới gặp lần đầu.

            -Chuyện này hơi bí mật, chỉ có tôi và năm Vị biết thôi. Chị trước vì lỡ  nghe lời dụ dỗ của một chàng trai thành phố mà phản bội chồng. Từ nhỏ chị  đã ngấm câu chuyện hư hư thật thật của làng về một tai họa gia đình nếu có chồng đi biển mà vợ ở nhà còn ngoại tình với người khác. Miếu thờ cô Ba linh thiêng trong làng vẫn còn sờ sờ ra đó, ai mà quên được lời nguyền của biển. Nên vì thật lòng thương năm Vị, chị đành phải ra đi để mưu cầu an toàn cho chồng ngoài biển khơi.

            -Cứ như là tiểu thuyết, người đời chỉ bịa chuyện để răn dạy lẫn nhau thôi, chứ làm gì có chuyện đó thật. Bằng chứng là hồi bão Chan-chu, năm Vị đã bị hà bá nắm tay rồi mà vẫn không lôi đi được.

            -Tôi cũng khuyên chị ta như vậy, nhưng chị vẫn nhất quyết không ở lại, mặc dầu nghe đâu cuộc sống hiện tại của chị còn khá nhiều vất vả. Chị nói, được biết anh Năm khỏe mạnh, có vợ mẫu mực như thế là đủ rồi. Còn chuyện xưa dù thật hay không cũng nên để cho dân làng tin mà tự giữ mình. Còn hơn là sống thiếu niềm tin và thắc thỏm lo âu….

            Tôi vừa đi vừa nghĩ, mình sẽ viết về cuộc tình của năm Vị với trên 90% là chi tiết thật. Riêng địa danh Tỉnh Giang, tôi sẽ đổi chữ Tỉnh dấu hỏi thành Tĩnh dấu ngã, nghĩa là “lặng yên và trong sạch”. Kết truyện, tôi vẫn để cho năm Vị có thói quen hay hát “Chỉ còn biển thôi” mỗi khi nhấm rượu ngắm biển. Dẫu sao đó cũng là dấu ấn thời thơ ấu của anh với biển xanh và cát trắng. Và tôi sẽ miêu tả những mụt mây biển sớm mai bốn mùa vẫn hiền hòa như mùa xuân xung quanh.

                                                                                 

                                                          Tiêu Đình 

             (Tên thât: Nguyễn Đình Quý, Phó Chủ tịch Hội VHNT Quảng Nam)

             

             

300/ BÀI THƠ SỐ 28

R. Tagore.

Đôi mắt băn khoăn của em buồn,
Đôi mắt em muốn nhìn vào tâm tưởng của anh
Như trăng kia muốn vào sâu biển cả.
Anh đã để cuộc đời anh trần trụi dưới mắt em.
Anh không dấu em một điều gì,
Chính vì thế, em không biết gì tất cả về anh. 

Nếu đời anh chỉ là viên ngọc,
Anh sẽ đập nó ra làm trăm mảnh
Và xâu thành một chuỗi
Quàng vào cổ em.
Nếu đời anh  là một đoá hoa
Tròn trịa dịu dàng và bé bỏng,
Anh sẽ hái nó ra cài lên mái tóc em.
Nhưng em ơi! Đời anh là một trái tim,
Nào ai biết chiều sâu và bến bờ của nó.
Em là nữ hoàng của vương quốc đó,
Ấy thế mà, em có biết gì biên giới của nó đâu.

Nếu trái tim anh chỉ là khổ đau,
Nó sẽ tan ra thành lệ trong
Và lặng im phản chiếu nỗi niềm u ẩn.

Nếu trái tim anh là những phút giây lạc thú,
Nó sẽ nở ra thành nụ cười nhẹ nhõm
Và em thấu suốt rất nhanh

Nhưng em ơi, trái tim anh lại là tình yêu
Nỗi vui sướng, khổ đau của nó là vô biên,
Những đòi hỏi và sự giàu sang là trường cửu.
Trái tim anh cũng  ở gần em như chính đời em vậy,
Nhưng chẳng bao giờ em hiểu trọn nó đâu. 

299/ Con của mẹ

   Đã mấy hôm con không đi nhà  trẻ 
   Ừ đông đã về 
                      cái rét ghét trẻ con 
    Con lại ốm chiều nay con lại sốt 
    Ngực bé nhỏ  phập phồng,hơi thở  thóp thoi  

   Con của mẹ vẫn mãi còn nhỏ nhoi 
   Dẫu  là cả ,là anh  nơi trường  trẻ 
   Con chưa  thể bắt đầu tiếng gọi mẹ    
   Cô chưa dạy  chữ  "đau" con đã  thuộc nằm lòng 

   Hết  thức lại ngồi bế ẳm năm canh 
   Mong con thở đều,  mong con bớt  sốt
   Giá mẹ có thể đau giùm con con hỡi 
    Để con chóng cười, chóng nghịch nay mai 

   Gâu của mẹ không sánh với mặt trời 
    Không là  ánh  trăng ,sao  
   Gâu  là Gâu để mẹ yêu nhiều nhất  
    Để mẹ biết cuộc đời là có thật 
    Có buồn vui,hạnh phúc sẻ chia
    Có  yêu thương và có đợi chờ 
    Có niềm tin 
                         thao thức trong  giấc mơ...  

                         Nguyễn Thị Bích Trâm

    

   


   

297/Chiều đông

Em đi 
về nẻo phương anh 
Con đường lạ 
bỗng hóa thành thân thương.

Giong cừơi  ấm áp
còn vương 
Mà  sao lối cũ 
người  thương  xa rồi .

Chiều đông 
gót nhỏ mồ côi 
Không anh 
nỗi nhớ vắt trời 
đợi mong. 

Chiều đông 
dằng dặc nghìn trùng  
Tìm chi lối nhỏ 
                   mênh mông mịt mờ .

 Thanh Ngọc

298/ MỘT SỐ HÌNH ẢNH NGÀY SINH HOẠT 20-11 CỦA TRƯỜNG THCS NGUYỄN HIỀN PHÚ NINH