323/ KHÔNG ĐỀ 2

Cuôc đời 
                là cuộc hành hương 
Nghìn thu
                 trong chút  nắng vương đợi ngày
Hoàng hôn
                 buông  tựa  cơn say 
Lạc  vào 
                in bóng hạc gầy tàn  đông.



Nguyễn Bích Trâm

332/ SỰ LANG BẠT TRÊN CÁNH ĐỒNG CHỮ...

    Đinh Công Tôn

(Nhân đọc tập thơ Những vũ điệu và khúc ca của Mộc Nhân Lê Đức Thịnh,

NXB Hội Nhà văn , 2015)

       Cầm trên tay Những vũ điệu và khúc ca của tác giả Mộc Nhân Lê Đức Thịnh, một nhà giáo, một người làm thơ có tập in lần đầu, mang đến tặng, tôi đọc qua một mạch cho hết tập, rồi đọc lại vài lần nữa, xin có đôi ý kiến lạm bàn thay lời cảm tạ đến tác giả.

            Cảm nhận chung đầu tiên của tập thơ là sự thể nghiệm qua hai lối viết: một là, nhẹ nhàng sâu lắng miên man theo truyền thống, theo cách tìm ngôn ngữ lấp đầy cảm xúc, phù hợp vần điệu của thể thơ cũng là nhạc điệu của tâm hồn; hai là, vũ điệu ( như một từ dùng trong nhan đề của tác phẩm ) trên cánh đồng chữ nghĩa. Các con chữ, các nghĩa từ nguyên không còn tuân thủ theo phép định danh nữa mà cuốn cuồn chạy theo cảm xúc của tác giả. Và tôi cho đó là sự lang bạt trên cánh đồng chữ của một người làm thơ. Người đọc dễ bị mút hơi bởi những ma lực không bến bờ cảm xúc này.

            Dường như mỗi tác phẩm chào đời đều mang gen đột biến không kịp hoài thai, không kịp để cảm xúc định hình, không kịp ngừng nghỉ để phục sức tái tạo. Cho nên nhiều hình ảnh thơ xuất hiện chứa đầy cả dương khí lẫn âm khí trong cuộc sinh tồn.

            Đối tượng trữ tình em thường là định hướng cho nhiều dẫn nhập vào kỷ niệm, vào nỗi cô đơn dằn vặt, vào những ray rứt lỡ làng, vào tình yêu: Tôi ôm em trong vòng tay hẹp lỡ làng của gã mộng du/ảo tưởng mặt trời không bao giờ tắt (Những vũ điệu và khúc ca) ; có khi là thiên thần lẫn lộn với ác quỷ: ta cuộn em vào lồng ngực/thơm tho môi má tay lần tràng hạt run rẩy (Cùng em cuộc này), em hãy ăn chay nằm đất khi linh hồn qua thời phế tích/ta vớt vát khúc kinh cầu/lúc chơi vơi năng lượng cuối cùng (Cùng em cuộc này ); có khi là những cuồng ngông hòa trong khờ khạo: Chiều buông trên sông/trong cái khoảng lặng giữa cơn mưa/cái tôi bị gió tước đoạt/ muốn trần truồng như trẻ thơ/ngụp lặn trong dòng đục ngầu bùn đỏ/ thả rông những suy nghĩ của mình đến cánh rừng (Khoảng lặng chiều trên sông) Tay mỏi ôm tình chẳng chặt/ Gươm cùn đâu chém được trần ai/ Phấn trắng rơi lũ vi trùng đục khoét/Chí mòn sầu mênh mang phiêu linh (Về Thạnh Mỹ - bài 2) Vu Gia lở/ cả đôi bờ/ thương em/ gánh trọn mong chờ/ hai vai (Tháng mười); có khi dùng siêu ngôn cố ấn chứng cho thường ngôn, dùng cái trừu tượng xé bỏ những lớp bọc cụ thể: tình yêu xoay tròn trong mắt bão/ thành mật ngọt hoa hồng (Hãy tưởng tượng). Lối viết này trong sáng tác của anh tuy chưa nhiều nhưng cũng đã đạt được những thành công nhất định.

            Chính trong những thể nghiệm ấy tác giả khổ công như một phu chữ ( mượn cách nói phu nhạc của tác giả ); mày mò kiếm tìm cật lực trong mớ quặng chữ ( theo cách nói của Mai-a-cốp-xki ) để có được một lời gởi bạn tri âm. Sự khổ luyện ấy thật đáng nể phục. Nhưng lại thành khó tính với người đọc. Có bài, có đoạn, có từ ngữ không phải ai cũng hiểu ngay được. Anh còn dám hòa nhập hai miền không gian có tính thiêng liêng của tôn giáo với trần thế của đời thường để có được không gian tình yêu của mình:Zorba và Phật hãy là một xin đừng chia tách/ để trần tục và thiên đường chung vách bên nhau/ để thể xác và linh hồn cùng nhảy múa/ trong những vũ điệu hoan lạc chẳng nát nhàu (Diễn ngôn Zorba Phật); hòa nhập giữa cái miên viễn với cái thoáng chốc, giữa cái quy mô hoành tráng với cái đơn sơ bé nhỏ để thể hiện một tín điều trong cảm hứng thi caphiêu du/ ướt/ cả trần gian/ trong veo ngọn khói/ trễ tràng/ phù sinh (Tháng chín ).

Đặc biệt, tác giả còn sử dụng các hình thức tạo nghĩa lâm thời để làm thăng hoa những phát hiện có tính sáng tạo những hình ảnh thơ vừa quen lại vừa lạ buộc người đọc không chỉ đồng cảm mà còn phải biết suy tư nhiều hơn đối với mỗi bài thơ: ngày phong phanh gió lùa mái cọ/ đĩa gừng cay lấm cả muộn phiền/ phách đảo trong hoàng hôn khói sẫm/ nợ chuyến đò bến vắng an nhiên (Ngẫu khúc ngày nước nổi).

            Những kết quả nêu trên nhờ cái tâm, cái tài của người thầy dạy văn, người nghệ sĩ ham thích sáng tạo trong quá trình chà xát, trăn trở với cuộc sống đã tích hợp thành. Anh đã làm được cho thơ mình cái điều mà Pau-tốp-xki đã nói: "Thi ca có một đặc tính kì lạ. Nó trả lại cho chữ cái tươi mát, trinh bạch ban đầu. Những chữ tả tơi nhất mà chúng ta đã nói cạn đến cùng, mất sạch tính chất hình tượng, đối với chúng còn lại chẳng khác gì một cái vỏ chữ. Những chứ ấy trong thi ca lại sáng lấp lánh, lại kêu giòn và tỏa hương".

            Nói chung tập thơ Những vũ điệu và khúc ca lần đầu đến với bạn đọc của một người làm thơ không chuyên chắc sẽ có nhiều ý kiến trái chiều. Đối với tôi, tác giả đang trên đường thử nghiệm những cách viết, nên bút lực chưa tạo ra được nét riêng có tính ổn định. Tuy nhiên, những cảm hứng sáng tạo thật dồi dào, sung mãn khi thể hiện những cảm xúc về tình yêu, cuộc sống; những trăn trở về được-mất, tốt-xấu, có-không trong cuộc đời…của anh khiến tôi mến mộ. Hy vọng những sáng tác tiếp theo của Mộc Nhân Lê Đức Thịnh sẽ có nhiều thành công hơn nữa!

                                                                 Đại Lộc, giữa mùa thu 2015

                                                                                             Đinh Công Tôn

331,TRANG SỨC MÙA THU :46,47,48,49,50,51

  

46.

 Yêu em

          trời xanh cũng diệu vợi ưu tư

          và nắng, cái nắng nào cũng thành nắng quái

          dịu dàng sao nỗi đau bước chân thơ dại…

          Yêu em

          mưa mùa hạ buồn tênh gõ lênh loang tâm hồn đòi gió

          phố dắt linh hồn đi lạc

          Ngày nắng đổi màu

          ngày biết em chơi trò cút bắt

          ta buồn tái tê.

          Lối tắt lại đi về

          không em mà sao không thấy lang thang

          hết đau một cơn mưa

          hết đau một ngày gió

          hết buồn một đời sông

          như thể sự sắp đặt từ sáng thế

          Chợt thèm một hữu thể

          chợt ước gì mình biết đau cơn đau ngày xưa! 

47.

Ngày vắng một cơn gió

          ngày vắng một lao xao

          bình yên như bao điều không đợi.

         

Thèm một bước chân rập rình

          hú hù cười như trẻ nhỏ.

         

Ngày vắng cơn gió

          tâm hồn thành tê thấp

         

Những bước chân khập khiễng đi về cõi riêng

cỏ đã xanh rồi đâu đó là em! 

48.

Khát đến cháy lòng một tiếng chim kêu

          chờ hoài ban mai sao không đến

          Khát đến cháy lòng một ly rượu đắng

          bờ môi khô khốc buổi tạ từ

          Khát nguồn suối mát chảy ngang đời gần như gió thoảng

          so le từ nghìn kiếp hình như

          Vốc đầy tay màn đêm trong vắt

          trải trên lối nhỏ em về

          Trượt chân dúi mặt vào hoang tưởng

          dài một đường tình dẫn vào cơn mê…

         

Tóc em một thời che kín hoàng hôn

          chăng mờ tỏ cho đường làng nghiêng ngã

          bước em đi trên lối về sỏi đá

          nghe đâu tim đau như lá trở mình

         49 .Dáng em ngày nay như kẻ phụ tình

          sau lần áo giấu bao nhiêu tội lỗi

          dáng ai ngày nay như hờn như dỗi

          mong mưa quê nhà xóa chuyện ngày xưa… 

50.

Lời chưa gió bay đã cầm nỗi cô đơn

đi về phía không tri kỷ

đêm khuếch  âm tiếng ngày mộng mị

cạn vầng trăng đáy cốc chạm mình.

  

51.

 Gió suốt một triền sông từ độ em dợm bước sang ngang

 ta cầm nỗi riêng ngày mới lớn

 xếp vào đâu cho gọn nỗi buồn?

 cạn ly quán nào không thiếu nữ?

Nguyễn Tấn Ái

330/Đợi Trăng

Biển ở mãi nơi xa 
Sông đêm ngày mải mốt 
Con thuyền không buộc chặt 
Trôi theo dòng mênh mang 
Mây cứ mãi lang thang 
Gió một đời theo đuổi 
Trăng trở giấc mơ màng 
Chẳng bao giờ biết vội 
Cái gần ở thật gần 
Vơ một lòng tay chật 
Giấc mơ ở xa nhất 
Đêm thả màn đợi trăng 

Bùi Kim Anh

329/HỌC NÓI

HỌC NÓI

                                          Mộc Nhân (ngẫu tác từ cổ ngữ)

Người nói về mình, lắng nghe thấu tình đạt lý.

Việc nhỏ nói vui để tỏ hòa khí.

Việc gấp nói chậm để bình tâm.

Việc chưa rõ nói cẩn thận để có trách nhiệm.

Việc chưa làm đừng nói để giữ được niềm tin.

Việc tổn thương đừng nói để giữ quan hệ.

Việc đau lòng không nên nói để khỏi bị lánh xa

328/ KHI NÀO CÁC BỘ PHẬN TRONG CƠ THỂ CON NGƯỜI BẮT ĐẦU THOÁI HÓA ?

Già là một điều không ai tránh khỏi. Hiện nay các viện nghiên cứu y khoa đã cho biết một cách chính xác các bộ phận trong cơ thể của con người bắt đầu thoái hóa từ lúc nào. Các bác sĩ người Pháp đã tìm thấy chất lượng tinh trùng bắt đầu suy thoái từ tuổi 35, bởi thế khi người đàn ông 45 tuổi thì một phần ba số lần mang thai sẽ dẫn đến sẩy thai. Angela Epstein đã viết trong Daily Mail, tuổi của các bộ phận trong cơ thể bắt đầu suy thoái như sau :

Não bắt đầu suy thoái lúc 20 tuổi:

Khi chúng ta trưởng thành, các tế bào não bị giảm dần. Và não cũng teo nhỏ lại. Khởi đầu con người có 100 tỉ tế bào não, nhưng đến tuổi 20 con số nầy giảm dần, và đến tuổi 40 con người mất mỗi ngày 10.000 tế bào ảnh hưởng rất nhiều đến trí nhớ và có tác dụng rất lớn đến tâm sinh lý người già...

Ruột bắt đầu suy giảm từ tuổi 55:

Ruột tốt có sự cân bằng giữa các vi khuẩn có ích và có hại. Vi khuẩn có ích sẽ giảm đi đáng kể sau tuổi 55, đặc biệt ở phần ruột già. Sau 55 tuổi bộ tiêu hóa bắt đầu xấu đi và sẽ gây hại cho các bệnh đường ruột. Táo bón là một bệnh thông thường của tuổi già, cũng như dịch vị từ bao tử, gan, tuyến tuỵ, ruột non bị suy giảm .

Bọng đái bắt đầu suy thoái từ tuổi 65:

Người già thường mất kiểm soát bọng đái Nó bắt đầu co lại đột ngột, ngay cả khi không đầy. Phụ nữ dễ gặp trục trặc này hơn khi chấm dứt kinh nguyệt. Khả năng chứa nước tiểu của bọng đái một người già chỉ bằng nửa so với người trẻ tuổi, khoảng 2 cốc ở tuổi 30 và 1 cốc ở tuổi 70. Điều này khiến người già phải đi tiểu nhiều hơn, và dễ nhiễm trùng đường tiểu.

Vú bắt đầu thoái hóa từ năm 35 tuổi:

Khi người đàn bà đến 30 tuổi thì vú mất dần các mô và mỡ, sự đầy đặn và kích cỡ của bộ vú bị suy giảm. Khi 40 tuổi núm vú bị teo lại và vú thòng xuống.

Phổi lão hóa từ tuổi 20:

Sụn sườn vôi hóa, lồng ngực biến dạng, khớp cứng ảnh hưởng tới thở, nhu mô phổi giảm đàn hồi, giãm phế nang. Dung tích của phổi

 bắt đầu giảm dần từ tuổi 20. Ðến tuổi 40 có nhiều người đã bắt đầu khó thở vì các cơ bắp và xương sườn buồng phổi bắt đầu xơ cứng .

Giọng nói bắt đầu yếu và khàn kể từ tuổi 65:

Phụ nữ có giọng khàn và nhỏ trong khi đàn ông giọng cao và nhẹ

Mắt lão hóa từ năm 40:

và phần lớn phải mang kiếng, không còn nhìn rõ một vật ở xa. Khả năng tập trung của mắt kém hơn do cơ mắt yếu hơn.

Tim lão hóa từ tuổi 40:

Khối lượng cơ tim giảm. Tuần hoàn nuôi cơ tim cũng giảm, suy tim tiềm tàng, huyết áp tăng dần...Sức bơm của tim giảm dần vì các mạch máu giảm sự đàn hồi. Các động mạch cứng dần và bị mỡ đóng vào các thành mạch máu cung cấp cho tim cũng bị giảm bớt. Ðàn ông 45 tuổi và đàn bà 55 dễ bị đau tim.

Gan lão hóa từ năm 70:

Chức năng chuyển hóa và giải độc giảm. Tuy nhiên gan là một bộ phận gần như không chịu khuất phục tuổi tác. Người ta có thể ghép gan của một ông già 70 tuổi cho một người 20 tuổi.

Thận lão hóa năm 50:

Số đơn vị lọc chất thải khỏi máu bắt đầu giảm xuống ở tuổi trung niên.

Tuyến tiền liệt lão hóa vào năm 50:

Hệ thống sinh dục nam gồm có: tinh hoàn và bộ phận sinh dục phụ như đường dẫn tinh, tuyến tiền liệt, tuyến hành niệu đạo, túi tinh và dương vật.Tuyến tiền liệt thường lớn dần theo tuổi tác. Khi tuyến tiền liệt tăng kích thước sẽ ép vào niệu đạo và bàng quang, gây khó khăn cho tiểu tiện. Nó gây nên triệu chứng tiểu ngập ngừng, tiểu nhiều lần, tăng nguy cơ nhiễm trùng tiết niệu và tiểu khó.

Xương lão hóa hóa vào tuổi 35:

Cho đến giữa những năm 20 tuổi, mật độ xương vẫn còn tăng. Trẻ em xương lớn rất nhanh, cứ mỗi 2 năm lại thay đổi toàn bộ xương cũ, nhưng đến tuổi 35 thì xương đã lão, hiện tượng mất xương bắt đầu như một quá trình già cả tự nhiên.

Răng suy từ tuổi 40:

Răng bị hao mòn. Dễ bị bệnh nha chu. Niêm mạc bị teo dần

Bắp thịt lão hóa từ năm 30:

Thông thường bắp thịt khi bị lão hoá thì được tái tạo ngay, nhưng đến tuổi 30 thì tái tạo ít hơn là lão hóa. Ðến tuổi 40, mỗi năm bắp thịt bị sút giảm từ 0.5 đến 2 %. Vì thế người già khó giữ thăng bằng, trở 

thành chậm chạp, dễ bị ngã và gẫy xương.

Nghe giảm đi kể từ giữa năm 50:

Rất nhiều người bị lãng tai kể từ năm 60

Da suy giảm kể từ năm 20.

Chúng ta đã giảm dần việc sản xuất chất keo dính của da từ giữa tuổi 20. Việc thay thế các tế bào chết cũng chậm dần.

Vị giác và khứu giác giảm từ năm 60.

Thông thưuờng chúng ta có thể nếm được 100.000 vị trên lưỡi. Các vị này chúng ta chỉ nếm được phân nửa khi già và đến tuổi 60 thì không còn ngửi và nếm một cách chính xác được nữa

Sinh sản mất khả năng từ năm 35.

Khả năng sinh nở của phụ nữ bắt đầu giảm sau tuổi 35, vì số lượng và chất lượng trứng trong tử cung giảm xuống.

Tóc lão hóa từ tuổi 30.

Thông thường cứ 3 năm thì tóc cũ sẽ được thay thế toàn bộ tóc mới. Và đến năm 35 tuổi thì tóc không còn đen nhánh nữa mà ngả màu đen xám và rụng dần đi .

Làm thế nào để làm chậm sự lão hóa?

Già không phải là một bệnh nhưng già tạo điều kiện cho bệnh phát sinh và phát triển; cần chú ý một số đặc điểm sau:

- Người già thường mắc nhiều bệnh cùng một lúc, có bệnh dễ phát hiện, nhưng cũng có bệnh rất kín đáo, tiềm tàng, nguy hiểm.

- Triệu chứng ít khi điển hình, không ồ ạt, không rõ rệt, nên khó chuẩn đoán, dễ sai lạc nếu ít kinh nghiệm.

- Khả năng phục hồi sức khỏe sau các trận ốm thường chậm hơn so với người trẻ, nên sau điều trị phải có thời gian an dưỡng.

Một số biện pháp làm giảm tốc độ lão hóa:

Học thuyết âm dương của y học cổ truyền chứng minh con người là một chỉnh thể giữa âm dương, giữa khí và huyết. Luôn luôn thăng bằng với nhau từ trên xuống dưới, từ dưới lên trên, từ trong ra ngoài, từ ngoài vào trong theo một quy luật nhất định, để duy trì sự sống của con người được bền vững dài lâu. Vì thế muốn giảm tốc độ lão hóa cần phải:

Về tư tưởng luôn luôn lạc quan yêu đời, chủ động gạt bỏ những cái làm ảnh hưởng đến bộ não, hạn chế tối đa nỗi cô đơn, giải quyết tốt nhất mối quan hệ xã hội và gia đình, có triết lý sống đúng; phải chú ý cả 3 vấn đề: lẽ sống, lối sống và hành động sao cho khoa học văn

 minh để loại trừ 7 nguyên nhân gây bệnh của Đông y là : hỷ, nộ, ưu, tư, bi, kinh, khủng. Muốn được thảnh thơi phải có kiến thức, phải có hiểu biết để nhìn nhận vấn đề sao cho đúng đắn qua báo chí, đài phát thanh, truyền hình để làm chủ được mình và giáo dục cho gia đình, con cháu giảm các nỗi bực dọc và tự chăm lo cho mình.

Thường xuyên luyện tập đều đặn về trí tuệ và thể lực như đọc sách báo, nghe đài, xem TV... đồng thời tập thể dục thể thao, đi bộ, tập thở, tĩnh tâm thư giãn, v.v... phù hợp với hoàn cảnh và sức khỏe từng người.

Sinh hoạt điều độ, không làm gì quá sức bình thường, giữ gìn trạng thái cân bằng giữa ngủ và nghỉ, giữa ăn và làm, giữa trí óc và chân tay, giữa trong nhà và ngoài trời, giữa lười và chăm, v.v... cũng rất quan trọng.

Ăn uống đúng và đủ theo khả năng của mình, không nên nghiện bất cứ thứ gì, hạn chế thịt nhất là mỡ, ăn nhiều rau quả tươi, giảm chất bột, giảm bánh kẹo, bảo đảm cân bằng thức ăn âm và dương, giữ người không béo và cũng không gầy. Nên nhớ con người là giống ăn ngũ cốc, nên thức ăn cho người phải 80% là ngũ cốc còn 20% là rau quả và các thứ khác, không nên ăn quá no, người già rất cần đạm ở đậu tương, vừng lạc, tôm cua, ốc hến...

Cần có môi trường sống tự nhiên tốt, phần lớn các cụ sống 100 tuổi trở lên đều ở vùng núi, ở nông thôn còn ở thành phố thì rất ít và gốc cũng không phải thành thị. Hiện nay môi trường sống đang bị tàn phá nghiêm trọng đó là tự hủy hoại mình (chặt cây, phá rừng, chất thải, phân hóa học, thuốc trừ sâu...) đã làm mất đi cảnh thanh bình của thiên nhiên, là điều cũng nên hết sức tránh.

Kiên trì áp dụng 10 bài học về sức khỏe của Nhật Bản, đất nước được mệnh danh là “vương quốc của tuổi thọ” vì có tuổi thọ cao nhất thế giới hiện nay.

10 bài học đó là:

- Bớt ăn thịt, ăn nhiều rau

- Bớt ăn mặn, ăn nhiều chất chua

- Bớt ăn đường, ăn nhiều hoa quả

- Bớt ăn chất bột, ăn nhiều sữa

- Bớt mặc nhiều quần áo, tắm nhiều lần

- Bớt đi xe, năng đi bộ

- Bớt phiền muộn, ngủ nhiều hơn

- Bớt nóng giận, cười nhiều hơn

- Bớt nói, làm nhiều hơn

- Bớt ham muốn, chia sẻ nhiều hơn

Những bài học trên có tác dụng rất lớn đối với những người bị tăng huyết áp, bệnh tim mạch, ung thư dạ dày, viêm gan...

Biết cách sống, ta có thể làm chậm được quá trình lão hóa, kéo dài được tuổi thọ, có thể điều chỉnh được chiếc đồng hồ sinh học trong con người chúng ta chạy chậm lại, ta cũng có thể giữ bộ máy cực kỳ tinh vi của ta được bền vững lâu dài hơn.

MÓN QUÀ SỨC KHỎE

327/Tấm hình kỉ niệm ngày đại hội công nhân viên chức đầu năm học: 2015-2016